كتابخانه‌هاي عمومي در دوران پاندمي كوويد 19: يك تحليل كتاب‌سنجي

سابقه و هدف: همه ‌گيري كوويد ۱۹ منجر به تغييرات بسياري از مشاغل خدماتي شد. نظر به اهميت و تأثير زياد اين همه ‌گيري، هدف پژوهش حاضر تحليل مقالات مرتبط با خدمات كتابخانه ‌هاي عمومي و كوويد ۱۹ است. مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر توصيفي و كاربردي و با استفاده از روش ‌هاي رايج در علم‌ سنجي به بررسي پژوهش ‌هاي انجام‌ شده در حوزه كتابخانه‌ هاي عمومي و كوويد ۱۹ در پايگاه اطلاعاتي وب ‌آو ساينس طي سال ‌هاي ۲۰۲۳-۲۰۲۰ پرداخته است. داده ‌هاي پژوهش از طريق جستجوي تركيبي كليدواژه ‌هاي COVID-۱۹ OR SARS-CoV-۲ OR ۲۰۱۹- nCoV OR ۲۰۱۹ coronavirus OR ۲۰۱۹ novel coronavirus و كليدواژه كتابخانه عمومي به فرمت Bib TeX در قالب فايل متني Notepad استخراج و به نرم‌ افزار Excel  منتقل گرديد و سپس تحليل داده ‌ها با استفاده از نرم ‌افزارExcel  و كتابخانه Bibliometrics از نرم‌ افزار R انجام شد. يافته‌ها: بر اساس داده ‌هاي حاصل از پژوهش، رشد مقالات اين حوزه منفي بود و از نظر فراواني واژگاني «كتابخانه ‌هاي عمومي»، «اطلاعات»، «جامعه» و «شبكه ‌هاي اجتماعي» بيشترين فراواني را در پژوهش ‌هاي كتابخانه ‌هاي عمومي و كوويد ۱۹ به خود اختصاص دادند. يافته‌ هاي مربوط به خوشه‌ بندي منجر به تشكيل ۴ خوشه گرديد. خوشه «خدمات، چالش ‌ها و فناوري» محوري و از تراكم و مركزيت بالاتري نسبت به ديگر خوشه‌ ها برخوردار بود. خوشه «مدل ‌هاي دسترسي و ارائه اطلاعات» غيرمحوري شناخته شد. خوشه «كتابخانه‌ ها و سواد اطلاعاتي» در منطقه كم‌ توسعه نمودار راهبردي قرار گرفت و در نهايت خوشه «جامعه، كوويد ۱۹ و نقش كتابخانه ‌ها» به عنوان خوشه نابالغ معرفي گرديد. نتيجه‌گيري: با توجه به فراواني كليدواژه‌ها و خوشه‌هاي به‌دست‌آمده از نمودار راهبردي، مشخص شد كه زمينه‌هاي موضوعي «خدمات، چالش ‌ها و فناوري» مهم‌ترين زمينه‌هاي نوظهور در اين حوزه مي‌باشند. روندهاي پژوهشي اين حوزه مي‌تواند برنامه‌ريزي براي تحقيقات جديد باهدف پوشش زمينه‌هاي كمتر كارشده باشد.