صورت‌بندي كاركردي طبقات اجتماعي در سراج الملوك ابوبكر طرطوشي(متوفاي 520 ق)

ابوبكر طرطوشي فقيه مالكي سدۀ ششم قمري، در سراج الملوك نظريه خود دربارۀ حاكميت و جامعۀ ايده آل اسلامي، به‌ويژه ناظر به درك خود از جامعه سنّي‌مذهب مصر در دوران گذار از فاطميان اسماعيلي را مطرح كرده است. اين پژوهش با شيوه اي كتابخانه اي و روش هاي تحليل تاريخي و تحليل مضامين و همچنين بهره مندي از الگوي بحران شناختي توماس اسپريگنز، كوشيده است صورت بندي طبقات اجتماعي و جايگاه هر يك از آنها را در انديشۀ طرطوشي بازشناسي كند. طرطوشي صورت بندي طبقات چهارگانۀ ايران باستان را در چارچوبي كلي أخذ كرده، اما از نظر محتوا و كاركرد تغييراتي داده و كوشيده است شرايط عصر خود، از جمله جامعۀ در حال گذار از فاطميان را به شيوه‌اي نو در آن ترسيم نظري كند. او با قدرت بخشيدن به طبقۀ عالمان، آنان را در جايگاه مشاوران حكمران جانمايي كرده تا در دوران گذار به اقتدار اهل تسنّن ياري رسانند. او كارگزاران را نيز براي كارآمدي روال دولت به شكلي ساختارمند و وظيفه محور بازتعريف كرده و همچنين با نوعي طبقه انگاري اقليت هاي ديني مسيحي و يهودي (اهل ذمّه)، اقتدار اجتماعي آنان را به نفع انسجام جامعۀ تسنن فرو كاسته است.