اثربخشي آموزش فلسفه بر انعطاف‌پذيري شناختي و مهارت‫هاي استدلالي در كودكان‬

زمينه و هدف: پرورش تفكر  فلسفي در كودكان به دليل آنكه به گسترش و تقويت ابعاد ذهني و رواني كودك مي انجامد، يكي از برنامه‌هاي اساسي تعليم كودكان به حساب مي‌آيد. هدف پژوهش حاضر تعيين اثربخشي آموزش فلسفه به كودكان بر پرورش انعطاف‌پذيري شناختي و مهارت‫هاي استدلالي دانش آموزان دبستاني بود. روش: روش پژوهش، از نوع شبه تجربي با طرح پيش آزمون و پس آزمون با گروه گواه بود. نمونه مورد مطالعه شامل 30 دانش‌آموز پسر پايه پنجم ابتدايي از شهر كاشان در سال 1400- 1399 بود كه با روش در دسترس انتخاب شدند و به‌ صورت تصادفي در دو گروه آزمايش (15 نفر) و گواه (15 نفر) جايدهي شدند. ابزار گردآوري داده‌ها شامل پرسشنامه‌ انعطاف‌پذيري شناختي (دنيس و وندروال، 2010)، آزمون مهارت‫هاي استدلالي (نيوجرسي، 1983)‫ و مداخله آموزشي بر اساس بسته‌ آموزشي رابرت فيشر (1998) بود. تحليل داده‌ها با استفاده از تحليل كوواريانس در محيط  SPSS-26 انجام شد. يافته‌ها: نتايج تحليل كوواريانس نشان داد تفاوت معناداري بين گروه آموزش و گواه به ترتيب در متغير انعطاف‌پذيري شناختي، خرده مقياس هاي آن و مهارت هاي استدلالي وجود دارد (0.05 p). اندازه اثر براي متغير انعطاف پذيري شناختي (0.581) و خرده مقياس‌هاي ادراك  مهارپذيري (0.174)، ادراك گزينه هاي مختلف (0.192)، ادراك توجيه رفتار (0.501)، و مهارت هاي استدلالي (0.804) بود. نتيجه‌گيري: برنامه فلسفه براي كودكان با ايجاد فرصت كاوشگري جذاب پيرامون موضوعات مختلف، باعث پرورش قدرت تفكر انتقادي، تفكر تأملي، تفكر مشاركتي، و مانع از احساس كهتري كودك مي‌شود. در نتيجه  پيشنهاد مي شود از برنامه هاي آموزش فلسفه جهت تقويت مهارت‫هاي شناختي، تغيير و تحول نگرش و رفتارهاي كودكان در مدارس استفاده كرد.