تبيين و بررسي نسخه‌ي انسجام‌گرايي نيكولاس رشر

يكي از نسخه‌هاي پيچيدۀ انسجام‌گرايي نسخه‌اي است كه فيلسوف معاصر نيكولاس رشر در مجموعه‌اي از آثارش با تفاصيلي ويژه طراحي كرده است و مدعي است دربرابرِ ايرادات معمول انسجام‌گرايي مقاوم است و بهره‌وري بيشتري در روش‌شناسي‌هاي تحقيق خواهد داشت. اين مقاله با روش توصيفي-تحليلي به نگارش درآمده و درصدد است كه، پس از تبيين اجمالي كليت اين ديدگاه و بيان امتيازاتش نسبت به نسخه‌هاي معمول انسجام‌گرايي، مدعياتِ اصلي آن را نقد و بررسي كند. كليت نظرگاه رشر با شرح اجمالي برخي از انگاره‌‌هاي اصلي دستگاه معرفت‌شناسي او، ازجمله «داده‌ها»، «مدل شبكه‌اي شناخت»، «بيشينه‌گرايي»، و همچنين با اشاره‌اي اجمالي به ديدگاه فرامعرفت‌شناختي او، كه نسخه‌اي از پراگماتيسم با عنوان «پراگماتيسم روشي» است، تبيين‌پذير است. اما باوجودِ امكاناتي كه در اين نسخه‌ تعبيه شده و امتيازاتي كه در مقايسه با نسخه‌هاي كلاسيك دارد، به نظر مي‌رسد كه همچنان برخي از مهم‌ترين ايرادات معمول انسجام‌گرايي بر آن وارد است و سازوكارهاي جديد تعبيه‌شده در اين نسخه نيز براي رفع آن ايرادات ناكافي و حتي بعضاً خود دچار ايراداتي ديگر هستند. همچنين باوجودِ اصرار رشر بر انسجام‌گرابودنش، به نظر مي‌رسد كه ديدگاه او به‌نحوي به اصلي‌ترين ملاك انسجام‌گرايي آن‌چنان وفادار نمانده و اصلاحات به‌كاررفته در اين نسخه درواقع تمايزش با برخي نسخه‌هاي مبناگروي را مخدوش ساخته است.