ارائه مدلي از پيشايندها و پسايندهاي توسعه منابع انساني ملي با رويكرد فرامطالعه

هدف: يكي از رويكردها به مفهوم توسعه منابع انساني، توسعه منابع انساني ملي است. توسعه منابع انساني ملي، به‌معناي بهبود دانش و مهارت‏هاي لازم براي رشد اقتصادي، اجتماعي و سياسي و فراهم‌ساختن زمينه‏ه‌اي مشاركت براي ايجاد جامعه‌اي بهتر براي مردم است. پژوهش‏‌هاي انجام‌شده در حوزه توسعه منابع انساني ملي، به عوامل مؤثر، ظرفيت‌ها و محدوديت‌ها، خط‏‌مشي‌ها و اقدام‌ها، مبحث‌ها و مسئله‌ها و نتيجه‌ها و پيامدهاي توسعه منابع انساني ملي پرداخته‌اند. پژوهش حاضر درصدد آن است كه مدل يكپارچه و منسجمي از اين پيشايندها و پسايندها ارائه دهد.روش: اين پژوهش با رويكرد كيفي و بر اساس اصول فرامطالعه اجرا شده است. فرامطالعه رويكردي است نظام‌مند كه با استفاده از تفسير، به‌جاي تقليل داده‌ها، براي جمع‌آوري و تجزيه‌وتحليل يافته‌هاي پژوهش‌هاي كيفي به‌كار مي‏رود. مرور و انتخاب پژوهش‌هاي اوليه براي اين فرامطالعه، بر اساس روش مرور ادبيات ساختاري بوده است. در اين پژوهش چهار مرحله فرامطالعه انجام شده كه عبارت‌ است از: تحليل فراروش، تحليل فرانظريه، تحليل فراداده و تحليل فراتركيبي. پس از استخراج داده‌ها، روي آن‌ها تحليل فراروش انجام شده است. به‌منظور بررسي و ارزيابي طرح پژوهش و روش‌هاي مورداستفاده در مطالعات ميداني پژوهش، براي تجزيه‌وتحليل تأثير اين انتخاب‌ها، تجزيه‌وتحليل فراروش روي يافته‌ها و نتايج يك مطالعه خاص انجام شده است. از رويكرد تلفيقي به‌منظور ايجاد نظريه جديد براي توسعه منابع انساني ملي استفاده‌ شده است. تجزيه‌وتحليل فراداده با تحليل مضمون شش‌مرحله‌اي كلارك و برون انجام شده و در فراتركيب، تفاسير حاصل از تجزيه‌وتحليل فراروش، فراداده و فرانظريه به‌هم پيوند داده ‌شده است.يافته‌ها: عوامل مؤثر بر توسعه منابع انساني ملي در دو دسته عوامل فراملي و عوامل ملي دسته‌بندي ‌شدند. عوامل فراملي در دو دسته نهادي و اقتصادي و عوامل ملي در دسته‌هاي فرهنگي ـ اجتماعي، سياسي، اقتصادي، مديريتي و قانوني قرار گرفتند. سه دسته ظرفيت مالي و صنعتي و آموزشي، شناسايي ‌شد. مهاجرت نخبگان، تطابق عرضه و تقاضاي نيروي كار، سلامت مادر و كودك، رشد شناختي كودك، مهارت‌هاي زندگي، استانداردسازي آموزش، دسترسي همگاني به آموزش، به‌روز بودن آموزش فني و حرفه‌اي، هم‌راستايي با تحولات صنعتي، استاندارد ملي مشاغل، راهنماي مسير شغلي، قابليت اشتغال، يادگيري مادام‌العمر، يادگيري فناوري‌هاي جديد، بهداشت، سلامت و نگهداري بازنشستگان، به‌عنوان موضوعاتي شناخته شدند كه در توسعه منابع انساني ملي دخالت دارند. در نهايت، نتايج توسعه منابع انساني ملي به سه دسته خروجي‌ها، پيامدها و اثرها تقسيم‌بندي شد.نتيجه‌گيري: خروجي اين پژوهش، ارائه مدلي در حوزه توسعه منابع انساني ملي است. مطابق اين مدل، عوامل فراملي و ملي بر ظرفيت‌‏هاي توسعه منابع انساني ملي كشورها تأثير مي‏گذارند. براي توسعه منابع انساني ملي، سه ظرفيت مالي و صنعتي و آموزشي لازم است و مداخلات انجام‌شده در توسعه منابع انساني ملي، به اين ظرفيت‏‌ها وابسته است. در سطح ملي توسعه منابع انساني، مداخلاتي مانند خطرپذيري، قانون‏گذاري، برنامه‌‏ريزي و اقدام در دوره‌‏هاي مختلف زندگي شهروندان صورت مي‌‏گيرد. مديريت جمعيت، پيش‌‏نياز پرداختن به ساير دوره‏‌هاي قابل مداخله است. با توجه به دوره زندگي، براي هر مرحله موضوعات قابل مداخله شناسايي‌ شده است. نتايج توسعه منابع انساني ملي در سه دسته خروجي‏‌ها، پيامدها و اثرها دسته‌بندي ‌شده است.