سنگ‌نگاري و زمين‌شيمي ماسه سنگ‌هاي سازند سيبزار (دونين مياني) در شرق نيشابور: كاربردي براي موقعيت زمين‌ساختي و آب و هواي ديرينه

ﺳﺎﺯﻧﺪ ﺳﻴﺒﺰﺍﺭ (ﺩﻭﻧﻴﻦ ﻣﻴﺎﻧﻲ) ﺩﺭ 30 ﻛﻴﻠﻮﻣﺘﺮﻱ ﺷﻬﺮ ﻧﻴﺸﺎﺑﻮﺭ ﺍﺯ ﺩﻭﻟﺴﺘﻮﻥ ﺑﺎ ﻣﻴﺎﻥ ﻻﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺎﺳﻪ ﺳﻨﮕﻲ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ، آذرين لايه ﺑﺎﺯﺍﻟﺘﻲ ﻣﻴﺎﻧﻲ ﻭ ﺩﻭﻟﺴﺘﻮﻥ ﺗﺎ ﺩﻭﻟﺴﺘﻮﻥ ﻫﺎﻱ ﺁﻫﻜﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺎ ﺿﺨﺎﻣﺖ 334 ﻣﺘﺮ ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ. ﻣﻴﺎﻥ ﻻﻳﻪ ﻫﺎﻱ ﻣﺎﺳﻪ ﺳﻨﮕﻲ ﺍﻳﻦ ﺳﺎﺯﻧﺪ ﺩﺍﺭﺍﻱ ﻛﻮﺍﺭﺗﺰﻫﺎﻱ ﺭﻳﺰﺩﺍﻧﻪ ﺗﺎ گاهي ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺩﺍﻧﻪ، با مقادير كمي از ﻓﻠﺪﺳﭙﺎﺕ ﻭ ﺧﺮﺩﻩ ﺳﻨﮓ‌هاي رسوبي ﻫﺴﺘﻨﺪ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺩﺍﺩﻩ ﻫﺎﻱ برآمده ﺍﺯ سنگ نگاري ﻭ جايابي ﺁﻥ ﻫﺎ ﺑﺮ ﻧﻤﻮﺩﺍﺭ رده ﺑﻨﺪﻱ ﺳﻨﮓ ﻫﺎﻱ ﺭﺳﻮﺑﻲ (QFRF)، ﻣﺎﺳﻪ ﺳﻨﮓ ﻫﺎﻱ ﺳﺎﺯﻧﺪ ﺳﻴﺒﺰﺍﺭ بيشتر ﺍﺯ ﻧﻮﻉ ﻛﻮﺍﺭﺗﺰ ﺁﺭﻧﺎﻳﺖ ﻭ نيمه ﺁﺭﻛﻮﺯ و ﺩﺭ ﺑﻌﻀﻲ ﺍﺯ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ، ﻟﻴﺖ ﺁﺭﻧﺎﻳﺖ (خرده سنگي) است. با بررسي هاي زمين شيميايي، فراوانترين اكسيدهاي اصلي در اين ماسه سنگ ها، SiO2 و Al2O3 با غلظت ميانگين به ترتيب 77.8 و 8.3 درصد وزني هستند. با توجه به نسبت‌هاي SiO2/Al2O3 و Na2O/K2O و ساير مقادير اكسيدهاي اصلي و عناصر فرعي چون CaO، Fe2O3، TiO2، Zr و V، اين ماسه سنگ‌‌‌‌ها داراي مقادير كوارتز متوسط تا بالا و خاستگاه رسوبي كوارتزي بوده و در يك حوضه درون كراتوني در كرانه غيرفعال قاره‌‌‌‌‌اي واقع هستند. سنگ خاستگاه اين ماسه سنگ‌‌‌‌ها از نوع آذرين حدواسط تا اسيدي بوده و دستخوش درجه هاي متوسط تا شديدي از هوازدگي شيميايي شده‌‌‌اند. با توجه به شواهد، منبع رسوب هاي آذرين سيلي آواري براي ماسه سنگ‌هاي سازند سيبزار از ورقه‌هاي عربستان و آفريقا بوده است.