بررسي‌هاي كاني‌شناسي، دگرساني و ميانبارهاي سيال در رخداد كانه‌زايي رگه‌اي تازه‌كند، شمال شرق زنجان، شمال غرب ايران

گستره معدني تازه كند به عنوان بخشي از كمربند فلززايي طارم- هشتجين در 45 كيلومتري شمال شرق شهرستان زنجان، شمال غرب ايران واقع است. سنگ هاي درونگير اين نشانه شامل توده هاي نفوذي مركب با تركيب سنگ شناسي كوارتز مونزونيت، مونزوديوريت، ديوريت و گابرو به سن اليگوميوسن هستند. پهنه هاي دگرساني در اين منطقه به طور عمده شامل كلريت- سريسيت، فيليك، آرژيليك، پروپيليتيك، سيليسي و كربناتي هستند. كانه زايي بيشتر به شكل هاي پراكنده، رگه- رگچه اي متقاطع و جانشيني در دو مرحله جداي درونزاد و برونزاد رخ داده است. پيريت كاني سولفيدي عمده درونزاد است كه با كاني هاي مگنتيت، هماتيت، هماتيت ورقه اي (اسپكيولاريت)، كالكوپيريت و گالن همراهي مي شود. مهم ترين كاني هاي برونزاد در اين منطقه هماتيت، گوتيت، ليمونيت، بورنيت، كالكوسيت، كووليت، مالاكيت و آزوريت هستند كه مجموعه كاني هاي درونزاد را همراهي مي كنند. با بررسي سازاي ميانبارهاي سيال موجود در رگه- رگچه هاي كوارتز- سولفيدي همراه با دگرساني هاي فيليك، سيليسي و آرژيليك، چهار نوع ميانبار سيال تك فاز مايع (L)، تك فاز بخار (V)، دو فازي غني از مايع (L+V) و دو فازي غني از بخار (V+L) شناسايي شد. دماهاي همگن شدگي ميانبارهاي سيال مورد بررسي در گستره 140 تا 300 درجه سانتي گراد تغيير مي كنند و دماهاي ذوب آخرين بلور يخ در ميانبارهاي سيال دو فازي نشان دهنده شوري 0.18 تا 8.81 درصد وزني معادل نمك طعام هستند. بر اساس نتايج ريزدماسنجي ميانبارهاي سيال، جوشش و رقيق شدگي با آب هاي زيرزميني با خاستگاه جوي سازوكار اصلي در گسترش و تكامل اين نشانه معدني محسوب مي شوند. براساس ويژگي ها و الگوي منطقه بندي دگرساني، كانه زايي و ميانبارهاي سيال، گستره معدني تازه كند داراي بيشترين شباهت با ذخاير رگه اي مس وابسته به ذخاير مس پورفيري است.