معماري كوتاه مدت خانه هاي دوره قاجار: تحليل محتواي سفرنامه هاي فرنگيان

معماري همه سرزمين‌ها من‌جمله ايران، همواره در پيوندي عميق با فرهنگ بوده و مي‌توان آن را نمودي از افكار و ارزش‌هاي حاكم بر جامعه دانست. يكي از دوره‌هاي مهم معماري ايران، دوره قاجار است. تغييرات پديد آمده در معماري اين دوره را تحت تأثير دو گروه عوامل بيروني (تأثير غرب) و دروني مي‌توان بررسي كرد. در اين مقاله، تمركز بر عوامل دروني بوده و براي دستيابي به داده‌هاي مرتبط با موضوع، از سفرنامه‌هاي اروپائياني كه در دوره قاجار به ايران سفركرده‌اند، بهره گرفته‌شده است.روش تحقيق به كارگرفته شده در اين مقاله روش تحليل محتوا است كه با تكيه بر داده هاي دست اول تاريخي يعني سفرنامه هاي فرنگياني كه در دوره قاجار در ايران بوده اند انجام شده است. براي اين منظور از 22 سفرنامه استفاده شد.طبق گزارش‌هاي سياحان، يكي از ويژگي‌هاي شاخص بناها در اين دوره، عمر كوتاه آن ها بوده است. در مقاله حاضر اين موضوع، در ارتباط با شرايط فرهنگي، اجتماعي، سياسي و حكمراني؛ مورد كنكاش قرار گرفته است. با بررسي داده‌هاي به‌دست‌آمده از سفرنامه‌ها با توجه به ويژگي‌هاي كالبدي بناها و ويژگي‌هاي فرهنگي و سياسي و اجتماعي آن دوره، نشان داده مي‌شود كه پيش‌بيني‌ناپذيري و ناامني در جامعه، مي‌تواند به‌طور غيرمستقيم بر بناها نيز اثرگذار بوده و منجر به شكل‌گيري نوعي معماري كوتاه‌مدت گردد كه همين امر زمينه را براي تأثيرپذيري از معماري فرهنگ ها و جوامع ديگر، مهيا مي‌كند.