نگرش دين‌ياران به پاندمي كرونا مطالعه موردي: طلاب شهر قم

با توجه به تأثير طلاب بر گروه‌هاي دينداري در ايّام كرونا، سعي شد اطلاعاتي دربارۀ نگرش ايشان نسبت به اين پديده از دوران قرنطينه تا توليد واكسن جمع‌آوري شود تا برمبناي آن بتوان كمّ و كيفِ تأثير اين گروه را بر زيست ديني-اجتماعي جامعۀ ايران بهتر درك كرد. به‌ اين منظور، با روش كيفي به ثبت نگرش طلاب در شهر قم به‌عنوان مركز اصلي حضور طيف‌هاي مختلف آنان اقدام شد. پژوهش حاضر در دو مرحلۀ زماني، يكي از اواخر آذر ۹۹ تا ابتداي اسفند ۹۹ و ديگري در بهمن 1400 در قالب پرسشنامه و مصاحبه‌هاي شفاهي صورت پذيرفت. با توجه به روش زمينه‌اي، از ميان داده‌ها تنها پاسخ‌ 51 نفر از طلاب به‌عنوان داده‌هاي اصلي و كم‌خطا مورد پردازش قرار گرفت. نتايج پژوهش در مرحلۀ اول، غلبۀ نگرش محافظه‌كارانه (احتياط و بي‌نظري) به علت ناهماهنگيِ شناختي در طلاب را به نمايش مي‌گذارد. اما در مرحله دوم، با توجه به ‌مواجهۀ تجربي طلاب با محدوديت‌ها و مشكلات ناشي از كرونا، شكل‌گيري نگرش نوانديشانه از نتايج برداشت شد. با وجود اين، در هر دو مرحله، نگرش‌هاي اصلي و تكراري، محافظه‌كاري در مواجهه با تضادها، جزم‌انديشي نسبت به دستورات ديني و كنش‌هاي سنتي در مواجهه با بروز عواطف ديني بود. لازم به يادآوري است كه با توجه به رويكرد پژوهش حاضر، نتايج حاصله قابل تعميم به ساير طلاب نمي‌باشد.