تحليلي بر انواع و مصاديق مرتد در فقه سلفيان با تمركز بر ديدگاه ابن ‌تيميه

ارتداد به معني خروج از دين اسلام يكي از مفاهيم بنيادين است كه از ابتداي شكل‌گيري اسلام به موضوعي چالش‌ برانگيز ميان متكلمان و فقها و مفسرين تبديل‌شده است. پس از رحلت رسول خدا اولين مسئله خليفه مسلمين(ابوبكر) چنگ‌هايي بود كه به خاطر ارتداد شروع شدند. در طول تاريخ اسلام مفهوم ارتداد دستاويزي براي گفتمان اهل‌حديث و سلفيه تبديل شد و با يدك كشيدن اين مفهوم مخالفان خود را متهم به ارتداد كرده و خشونت‌ها و قتل‌هاي زيادي را مرتكب شده‌اند. در اين روزها ترور سلمان رشدي مرتد بار ديگر مفهوم ارتداد را در خبرگزاري‌هاي بين‌المللي به زبان انداخته است. در شرايط فعلي معرفت به مفهوم و ماهيت دقيق و به‌دوراز تحريف‌شده ارتداد يك ضرورت است. بر همين اساس پژوهش پيش روي در پاسخ به اين سؤال خاص كه انواع و مصاديق مرتد در گفتمان سلفيان چه كساني هستند ؟ با روشي تحليلي اسنادي به كاوش در متون سلفي با تمركز بر ديدگاه ابن‌تيميه پرداخته و در پايان به اين نتيجه رسيده است كه در نگاه سلفيان ارتداد دامنه‌اي وسيع دارد و شامل بسياري از حاكمان اسلامي و فرق و مذاهب اسلامي شده كه اين وسعت معنايي براي جهان اسلام بسيار زيان‌بار هست. مصاديق ارتداد از انكار حق‌تعالي در اسماء و صفاتش گرفته تا نسبت دادن صفات نكوهيده و استهزاء و تمسخر خداوند و رسولش را شامل مي‌شود. انكار ضروري دين و تارك الصلاه كاهلاً و همچنين فلاسفه و متصوفه و بسياري از غاليان و تعظيم كننده شعائر و اعياد نصارا و تشبث به كفار و استغاثه كنندگان به غير خداوند را شامل مي‌شود.