بررسي فقهي روش هاي تضمين اصل سرمايه در اوراق بهادار اسلامي (مشاركت، مضاربه)

اوراق بهادار اسلامي (صكوك)، ابزارهاي مالي جديدي هستند كه بر اساس عقود شرعي طراحي شده و در جمهوري اسلامي ايران و اكثر كشورهاي اسلامي به جاي اوراق قرضه ـ كه بر پايه قرارداد قرض با بهره طراحي شده ـ مورد استفاده قرار مي گيرند. اين ابزارها بر پايه مالكيت در دارايي ها و يا مشاركت در طرح ها نقش تأمين منابع مالي را ايفا مي كنند. اوراق مشاركت، مضاربه، اجاره و استصناع، از مصاديق اين ابزارها به شمار مي آيند نظر به اين كه در حقوق اسلامي، تلازم بين سود و زيان در سرمايه گذاري وجود دارد و در نتيجه بازگشت اصل سرمايه تضمين نمي شود، اوراق بهاداري نظير اوراق مشاركت با ويژگي اين تلازم، افراد ريسك گريز را از سرمايه گذاري دور مي كند. لذا براي جلب سرمايه هاي افرادي كه از ريسك پذيري كمتري برخوردارند سازوكارهايي انديشيده مي شود. در اين نوشتار، شيوه هاي : 1- تضمين اصل سرمايه به صورت شرط ضمن عقد 2- تضمين سرمايه از ناحيه شخص ثالث 3- تضمين سرمايه به وسيله بيمه ، از جمله سازوكارهايي هستند كه علاوه بر اين كه شبهه ربا در آن ها منتفي است براي وصول به مقاصد شارع در فعاليت هاي اقتصادي، در قالب اوراق بهادار غير ربوي تمهيد مي شوند.