برنامه‌ريزي درسي و تدوين سرفصل‌هاي آموزشي اخلاق پژوهش

زمينه: اخلاق پژوهش زيرمجموعه‌اي از اخلاق كاربردي است كه به بررسي و تحليل مسائل و چالش‌هاي اخلاقي مطرح در انجام فعاليت‌هاي پژوهشي مي‌پردازد. هدف اين مقاله طراحي برنامه درسي و سرفصل‌هاي آموزشي اخلاق در پژوهش است.روش: اين پژوهش از لحاظ هدف كاربردي و در چارچوب رويكرد كيفي و با استفاده از روش دلفي انجام شده است. جامعه آماري پژوهش شامل 15 نفر از متخصصان اخلاق در پژوهش است. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌اي با 31 گويه است كه در مقياس 5 گزينه‌اي ليكرت تهيه شده است. در مرحله اول 13 نفر به اين پرسشنامه پاسخ دادند. پس از پاسخ اوليه مشاركت‌كنندگان، در مرحله دوم، گزارش جمع‌بندي براي آنان مجددا ارسال شد و امكان تجديدنظر در طراحي پرسش‌ها و ارائه پاسخ‌هاي ايشان با آگاهي از ميانگين پاسخ‌هاي ديگر متخصصان مشاركت‌كننده فراهم شد. در اين مرحله 12 نفر از متخصصان پاسخ دادند و هيچ ‌يك تغييري در پاسخ‌هاي اوليه خود ندادند. يافته‌ها: از نظر متخصصان اخلاق در پژوهش، از ميان 31 موضوع در اين برنامه درسي، «مسئوليت اجتماعي محققان نسبت به جامعه» داراي بيشترين اهميت و «كارآمدي محققان در استفاده از منابع و امكانات علمي» داراي كمترين اهميت است. هم‌چنين، در ميان 5 سرفصل پيشنهادي در اين برنامه درسي، «آشنايي با اصول اخلاقي مرتبط با آزمودني‌هاي انساني در فعاليت‌هاي پژوهشي» از بيشترين اهميت و «آموزش هر يك از ابعاد چهارگانه مؤثر بر اخلاق در پژوهش (نظريه‌ها و اصول اخلاقي؛ هنجارها و رهنمودهاي تخصصي و حرفه‌اي؛ آشنايي و تعامل با هيئت‌هاي اخلاق پژوهش؛ و ملزومات حقوقي پژوهش)» از كمترين اهميت برخوردار است. نتيجه‌گيري: مهم‌ترين مؤلفه‌هاي برنامه درسي پيشنهادي عبارتند از: 1) تعداد واحد درسي، 2) هدف دوره آموزشي، 3) سرفصل‌هاي درسي، و 4) منابع درسي.