تحليل انتقادي منشأ پديدآمدن و گونه‌شناسي رنج در تعاليم بودا و بررسي تطبيقي آن با آموزه‌هاي قرآن‌كريم و روايات

بر اساس تعاليم‌بودا، هر موجود زنده‌اي، رنج مي‌برد ودر آموزه‌هاي قرآن نيز، انسان، در سختي و رنج، آفريده‌شده است؛براين اساس، گونه‌شناسي و يافتن عوامل آن‌ها، براي دستيابي به راه‌هاي برون‌رفت، لازم است. اين يژوهش، با روش توصيفي تحليليو به‌صورت تطبيقي، اين نتايج را مدلل ساخته است كهدر تعاليم بودايي، برخي عوامل همانند وابستگي و ناداني، رنج‌آفرين، معرفي شده‌اند، ولي زنجيره علي و حلقه‌اي رنج شامل: 1. ناداني، 2. تمايلات پنهان، 3. دانستگي 4. نام و شكل 5. شش حوزه حواس 6. پساويدن (تماس) 7. احساس 8. تشنگي 9. دلبستگي 10. وجود 11. زائيده شدن 12. پيري و مرگ، اندوه و نوميدي، منشأ رنج، دانسته شده است. استقراء در آموزه‌هاي قرآن و روايات نيزنشان مي‌دهد گونه‌هاي رنج و منشأ آن‌ها به سه نوع: 1. رنج ناشي از آفرينش و وجود و منشأ آن، فقر وجودي و نياز و وابستگي 2. رنج برخاسته از ابتلا و منشأ آن؛ نوع نگرش افراد به امتحانات، بي‌اطلاعي از حكمت ابتلائات و دلبستگي به دنيا و 3. رنج ناشي از اكتسابات و منشأ آن؛ نظام باورها و عقايد؛ ملكات و احساسات و اعمال و رفتار نادرست، قابل‌تقسيم است.بررسي مقايسه‌اي و تطبيقي تعاليم بودا و آموزه‌هاي وحياني، نشانگر آن است كه علي‌رغم اختلاف مباني، همسوئي در مورد رنج‌آفريني برخي عوامل همانندناداني، وابستگي و دلبستگي مشهود است؛ ولي در قرآن، خود زندگي و تولد، حواس و.... منشأ رنج شناخته نشده است، بلكه نوع وجود فقري و امكاني، مستلزم سختي‌هايي است ولي گرفتار شدن آدمي به تناسخ در چرخه مرگ و حيات، يا سمساره بودايي را در پي ندارد و آدمي با ايمان و عمل صالح، به زندگي شيرين و نيك و سعادت ابدي، ره مي‌پويد.