ناطق و صامت بودن قرآن از منظر امام علي(ع)

سيماي قرآن در آيينة تمام‌نماي گفتار اميرمؤمنان (ع) با توصيفات اعجاب‌آوري ترسيم شده است. ازجمله درباره يكي از ويژگي‌هاي آن كتاب فرموده است: «فـالقرآنُ آمـرٌ زاجرٌ و صامت ناطقٌ» مخاطب در وهلة نخست، با يك ناسازگاري روبه‌روست و شـايد براي او اين پرسش مطرح شود: چگونه مي‌توان معادلة «ساكتِ گويا» را حل نمود؟ اگر قرآن گوياست، چرا صامت و خاموش است؟ از يك‌سو، امام علي (ع) با عبارت؛ «ينْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْض» و امر به استنطاق از قرآن همگان را به فهم قرآن فراخوانده و از سوي ديگر، به‌صراحت از صامت بودن قرآن و وجوه پذيري قرآن سخن گفته‌اند. پژوهش حاضر، مي‌كوشد با روش توصيفي و تحليل محتوا، نشان دهد كلام موردنظر، از موارد متناقض‌نماي خيالي به‌حساب مي‌آيد كه با توجه به شواهد مختلف مي‌توان به مراد حقيقي امام پي برد. قرآن باوجود ساكت بـودن، حـاوي اندرزهايي است كـه گويا به آن صفت ناطق بودن مي‌بخشد. يافته پژوهش حاكي از آن است كه از ديدگاه امام علي (ع) كلام الهي به‌گونه‌اي تنزّل پيداكرده كه قابل‌فهم براي همگان است درعين‌حال، براي فهم كامل از آن كتاب مقدس و پي بردن به همه مراتب، مراجعه به مخبر صادق و امام معصوم، ضروري است. امام (ع) ضمن اين‌كه نطق جوارحي و ظاهري را از قرآن نفي كرده، بر نياز قرآن به مستنطق و مفسِّر تأكيد نموده است.