بررسي انتساب نصر حامد ابوزيد به مكتب اعتزال

دكتر نصر حامد ابوزيد، متفكر مصري است كه همواره به عنوان يك چهره نومعتزلي قلمداد مي‌شود، اخيراً برخي محققان از تركيبي بودن نظرات وي نتيجه گرفته‌اند كه ايشان روش منحصر به خود را داشته كه محصور به هيچ جرياني نيست و يا تنها با اتكاء بر يك نظريه ابوزيد، پيوند وي با نومعتزله را مورد ترديد قرار داده‌اند. نوشتار حاضر، با نگاهي جامع به روش تحليلي-تطبيقي درصدد ارزيابي صحت انتساب ابوزيد به مكتب اعتزال قديم و جديد است، بدين منظور ابتدا نظريات ايشان را در چند مبحث (فارغ از ارزيابي و نقد) بيان نموده و سپس با معتزله و نومعتزله مقايسه شده است. ضمن اذعان به تفاوت‌هاي معتزله با نومعتزله، مشخص شد ديدگاه‌هاي ابوزيد به رغم رويكرد عقل‌گرايانه‌اش، در مواردي با معتزليان قديم تفاوت دارد و در موارد متعدّدي مشابه نومعتزليان است، لذا همسويي ابوزيد با مكتب اعتزال غيرقابل انكار است، اختلاف نظريات وي با معتزليان قديم و كثرت مشابهت آرائش با نومعتزليان، قرابت آراء او با نومعتزليان را نتيجه مي‌دهد.