بررسي علل رواج معناي مشهور و نادرست براي واژه امّي در مطالعات قرآني

مفهوم «امّي» يكي از مباحث چالشي در مطالعات ديني است كه هم در آثار مستشرقان و هم در مطالعات انديشمندان و مفسران اسلامي، محور بحث واقع شده است. يكي از دلايل چالشي بودن فهم امّي، كاربرد قرآنيِ اين واژه در توصيف پيامبر اكرم(ص) است كه منجر به بروز برخي شبهات از سوي عده‌اي و درنتيجه، دفاعيه هاي مختلف از سوي مسلمانان شده است. در بين آراي انديشمندان اسلامي، مفسران قرآن جايگاه ويژه اي داشته و در اين موضوع، بحث هاي متعددي مطرح كرده اند. در پژوهش حاضر، سعي شده است با روش توصيفي- تحليلي، ضمن اشاره به برخي از آراي مفسران درباره مفهوم امّي، عللِ رواج يافتن معناي مشهورِ اين واژه بررسي شود. بر اساس يافته هاي اين پژوهش، عواملي همچون: نگرش لغوي به‌اصطلاح امّي، غفلت از قرائن موجود در تورات و سياق آيات قرآني و همچنين بي‌توجهي به كاربرد امّي در متون فقهي موجب شده است كه در طول زمان، معناي «بي سوادي» براي واژه ي امّي رواج يابد. توجه به قرائن فوق، صحت معناي رايج را تأييد نمي كند. بر اساس قرائن كافي كه براي فهم واژه امّي در متون ديني وجود دارد، اين واژه در اصل، اصطلاحي است كه از سوي يهوديان، براي ناميدن غير اهل كتاب استفاده مي شد و بعدها به هركسي اطلاق شد كه ناآشنا به محتواي كتاب آسماني باشد، چه اهل كتاب باشد يا نباشد.