ارزيابي اثرات عوامل انساني بر سطح آب ‌هاي زيرزميني: كاربرد الگوسازي فضايي

در اين مطالعه به ‌منظور ارزيابي اثرات ناشي از عوامل انساني بر عمق منابع آب زيرزميني از برآورد الگوهاي آمار فضايي پانل استفاده شده است كه تمامي استان‌هاي ايران را در حد فاصل سال‌هاي 1387 الي 1398 در بر مي‌گيرند. عوامل انساني موردبررسي عبارتند از جمعيت، سطح باغات آبي، سطح زيركشت زراعي آبي، سرانه ارزش افزوده صنعتي، سرانه ارزش افزوده خدمات و ميزان عدم وابستگي به منابع آب زيرزميني. نتايج حاصل از الگوسازي فضايي نشان مي‌دهد كه سه عامل اول يعني جمعيت و سطح باغي و زراعي آبي اصلي‌ترين عوامل اثرگذار بر عمق منابع آب زيرزميني به‌حساب مي‌آيند، به‌طوري‌كه يك درصد افزايش در هر يك از آن‌ها به‌ترتيب به اندازه 0.196، 0.089 و 0.062 درصد به افزايش عمق آبخوان‌ها منتهي مي‌شود. هم‌چنين جانمايي فعلي جمعيتي و فعاليت‌هاي كشاورزي آبي در اقصي نقاط كشور نيز به گونه‌اي است كه با شرايط آب‌هاي زيرزميني و ميزان وابستگي به اين منابع همخواني ندارد و تداوم اين وضعيت تنها به تداوم هرچه بيش‌تر تخليه‌شدگي منابع آب زيرزميني منتهي مي‌شود. علاوه بر اين نتايج الگوسازي نشان مي‌دهد كه توسعه صنعتي سهمي ناچيز بر عمق آبخوان‌ها دارد و توسعه بخش خدمات نيز برخلاف ساير فعاليت‌هاي اقتصادي مي‌تواند زمينه‌ساز احياي منابع آب زيرزميني شود. ميزان عدم وابستگي به منابع آب زيرزميني نيز با كاهش فشار بر منابع آب زيرزميني مي‌تواند به احياي اين منابع كمك نمايد.