ارزيابي خصوصيات فيزيولوژيكي و كيفيت علوفه شبدر ايراني (.Trifolium resupinatum L) تحت ‌تأثير سطوح مختلف آبياري

به‌منظور ارزيابي تأثير تنش كم آبي بر صفات فيزيولوژيكي و كيفيت علوفه شبدر ايراني (Trifolium resupinatum L.) آزمايشي طي سال‌هاي زراعي 1396 و 1397 به‌صورت طرح بلوك‏هاي كامل تصادفي در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه تربيت مدرس به اجرا درآمد. تيمارهاي مورد آزمايش شامل تنش كم آبي در چهار سطح (آبياري پس از رسيدن به سطوح 80، 60، 40 و 20 درصد رطوبت قابل‌دسترس) بود. آبياري تمامي تيمارها تا زمان شروع تنش در مراحل پاياني رشد رويشي چين دوم در سطح 70 درصد آب در دسترس انجام شد. نتايج نشان داد تنش كم آبي بر تمامي صفات موردبررسي اثر معني داري داشت. تيمارهاي آبياري در 80 و 60 درصد آب در دسترس گياه، با عملكرد ماده خشك 5.10 و 4.98 تن در هكتار بالاترين مقدار را داشتند و تعويق آبياري تا حدود 40 و 20 درصد آب در دسترس گياه موجب كاهش معني دار 19 و 36 درصدي اين صفت شد. همچنين آبياري در سطح 20 درصد موجب كاهش 27 درصدي محتوي پروتئين علوفه، افزايش حدود 12 درصدي الياف نامحلول در شوينده هاي اسيدي و خنثي و درنهايت كاهش 16 درصدي ارزش غذايي نسبي شد. در مقايسه روند تغييرات صفات فيزيولوژيك در 10 روز ابتدايي شروع تنش آبي، افزايش پيوسته دماي برگ از 30.5 تا 34 درجه سانتي گراد، افت 49، 50 و 15 درصدي سرعت فتوسنتز، هدايت روزنه اي و شاخص سبزينگي و كاهش غلظت كلروفيل a و b به ميزان 25 و 40 درصد مشاهده شد. هرچند كاهش 80 درصدي رطوبت در دسترس، سبب كاهش هدايت روزنه‌اي و افزايش دماي برگ شده بود، اما با برگشت به شرايط نرمال رطوبتي، دماي برگ و هدايت روزنه‌اي با سرعت و ساير صفات به‌آرامي به وضعيت پيش از تنش بازگشتند. با توجه به همبستگي بالا بين سرعت فتوسنتز و عملكرد علوفه توجه بيشتر به اين صفت در پژوهش هاي آينده لازم به نظر مي رسد. درمجموع نتايج نشان داد آبياري در سطح 60 درصد ظرفيت زراعي هم مي تواند عملكرد كيفي و كمي بالا و قابل قبولي داشته باشد و هم در مصرف آب بهينه عمل كرد.