بررسي شاخص هاي تحمل تنش خشكي سه رقم كينوا در دو تاريخ كاشت بهاره و تابستانه در منطقه بيرجند و سربيشه

به‌منظور بررسي شاخص هاي تحمل تنش خشكي ارقام كينوا، چهار آزمايش مجزا (شامل دو تاريخ كاشت بهاره و تابستانه در دو منطقه بيرجند و سربيشه) موردمطالعه قرار گرفت كه هر يك از آن‌ها به‌صورت فاكتوريل (فاكتورها عبارت‌اند از چهار سطح رطوبتي 100، 75، 50 و 25 درصد نياز آبي و سه رقم كينوا به نام تيتيكاكا، گيزاوان و ردكارينا) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار اجرا گرديد و از طريق تجزيه به مؤلفه هاي اصلي مورد ارزيابي قرار گرفت. ارزيابي ارقام ازنظر تحمل خشكي با استفاده از شاخص تحمل (TOL)، شاخص حساسيت به تنش (SSI)، شاخص تحمل به تنش (STI)، ميانگين حسابي بهره وري (MP)، ميانگين هندسي بهره وري (GMP) و ميانگين هارمونيك (HM) انجام گرفت. نتايج نشان داد كه بالاترين ميزان شاخص هاي STI، MP، GMP و HM، در كشت اسفندماه، در هر دو شهرستان متعلق به رقم ردكارينا و در كشت مردادماه متعلق به رقم گيزاوان بود و شاخص هاي SSI و TOL با توجه به پراكندگي نتايج، قدرت تشخيص كمتري در ارزيابي تحمل خشكي ارقام كينوا داشتند. تجزيه به مؤلفه هاي اصلي نيز نشان داد كه در كشت اسفندماه در هر دو مكان، رقم ردكارينا در راستاي بردار عملكرد دانه در شرايط تنش و شاخص هاي MP، GMP، STI و HM در ناحيه پتانسيل عملكرد و متحمل به تنش قرار گرفت. در كشت مردادماه در هر دو مكان، رقم گيزاوان در ناحيه حساس به تنش و در راستاي بردارهاي عملكرد دانه و شاخص هاي MP، GMP، STI و HM قرار داشت كه نشان دهنده بالاتر بودن عملكرد اين رقم در شرايط بدون تنش و تحمل آن‌ها در شرايط كمبود آب بود. در اين مطالعه، رقم تيتيكاكا در راستاي بردار SSI قرار گرفت كه نشان دهنده حساس بودن اين رقم به تنش بود. به‌طوركلي در مردادماه، رقم گيزاوان و در اسفندماه رقم ردكارينا، متحمل ترين ارقام نسبت به تنش خشكي بودند.