ارزيابي تحمل شوري تعدادي از ژنوتيپ‌هاي گندم دوروم در مرحله جوانه‌زني و رشد گياهچه با استفاده از شاخص‌هاي انتخاب چند متغيره

گندم دوروم دومين گونه زراعي مهم گندم است كه زراعت آن بخصوص در مرحله جوانه‌زني تحت تأثير شوري خاك يا آب قرار مي‌گيرد. اين مطالعه با هدف شناسايي ژنوتيپ‌هاي متحمل گندم دوروم نسبت به تنش شوري در مرحله جوانه‌زني و رشد گياهچه با استفاده از شاخص‌هاي انتخاب چندمتغيره مانند شاخص انتخاب ژنوتيپ ايده‌آل (IGSI) و شاخص فاصله چند متغيره از ژنوتيپ ايده‌آل (MGIDI) انجام گرفت. در اين مطالعه تعداد 50 لاين و ژنوتيپ مختلف گندم دوروم از نظر تحمل به شوري در مرحله جوانه‌زني و رشد گياهچه به صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار مورد ارزيابي قرار گرفتند. سطوح شوري شامل غلظت‌هاي صفر، 75، 150 و 300 ميلي‌مولار كلريد سديم بود. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه بين سطوح شوري و نيز بين ژنوتيپ‌ها از لحاظ تمامي صفات اختلاف معني‌داري (p 0.01) وجود داشت، ولي برهمكنش شوري و ژنوتيپ در هيچ يك از صفات مورد مطالعه معني‌دار نشد. مقايسه ميانگين سطوح شوري نشان داد كه با افزايش سطح شوري، مقادير مؤلفه‌هاي جوانه‌زني و نيز طول و وزن ريشه‌‌چه و ساقه‌چه كاهش داشت. محاسبه شاخص MGIDI نشان داد كه در تنش شوري 150 ميلي‌مولار، با احتساب شدت گزينش 30 درصد، ژنوتيپ‌‌هاي با كد G9، G2، G29، G5، G12، G47، G30، G1، G31، G10، G34، G41، G13، G49 و G16 با داشتن كمترين مقادير MGIDI و فاصله كمتر از ژنوتيپ ايده‌آل، ژنوتيپ‌هاي مطلوبي از لحاظ شاخصه‌هاي جوانه‌زني و رشد گياهچه بودند. بر اساس شاخص IGSI نيز در اين سطح شوري ژنوتيپ‌هاي با كد G5، G29، G2، G30، G23، G9، G12، G1، G10، G41،G47 ، G34، G48، G16 و G13 به ترتيب با داشتن بيشترين مقادير IGSI (بين 0.6 تا 0.8) و فاصله از ژنوتيپ ضعيف بيشتر ژنوتيپ‌هاي برتر محسوب شدند. استفاده از اين شاخص‌ها در برنامه‌هاي اصلاحي براي گزينش ژنوتيپ‌هاي مطلوب مي‌تواند مفيد باشد.