تحليل پراكنش مكاني آلاينده‌هاي هوا در مركز شهر (منطقه 8) تبريز و ارتباط آن با محيط انسان‌ساخت

آلودگي هوا از مسائل قرن حاضر در سراسر دنيا محسوب مي‌شود. پژوهش حاضر با هدف شناسايي آلاينده هاي عمده در منطقه 8 تبريز و تحليل نحوه پراكندگي مكاني آن‌ها و بررسي ارتباط آن با برخي از مؤلفه‌هاي محيط انسان‌ساخت انجام گرفته است. براي بررسي نحوه پراكنش آلاينده‌ها در محدوده، اطلاعات مربوط به غلظت آلاينده‌ها توسط تجهيزات سيار در 11 نقطه از پيش تعيين‌شده مابين ساعت 10 تا 20 در ساعات مختلف در روزهاي متعدد در خردادماه 1400 اندازه‌گيري شد و به كمك نرم‌افزار GIS نقشه‌هاي پراكنش آن در كل منطقه استخراج شد. نقشه‌هاي توليدشده نشان مي‌داد كه غلظت آلاينده‌ها با تراكم كاربري تجاري و به‌تبع آن افزايش حجم ترافيك ارتباط مستقيم دارد همچنين نتايج نشانگر وجود رابطه معني‌داري بين غلظت ذرات معلق و فاكتور ديد به آسمان و همين‌طور تراكم توده ساختماني در منطقه بودند. غلظت مونوكسيد كربن با نسبت فضاي سبز در نقاط اندازه‌گيري رابطه معكوس و آلاينده‌هاي NO2, SO2 و CO رابطه معني‌داري را با نسبت سطح ساخته‌شده به ساخته نشده و درواقع تراكم ساختماني نشان مي‌داد. علاوه بر اين، رابطه ميان ميزان غلظت آلاينده‌ها با يكديگر نيز موردبررسي قرار گرفت كه بيانگر رابطه قوي مستقيم بين غلظت ذرات معلق PM10 و PM2.5 با يكديگر و غلظت NO2, SO2 و CO با يكديگر بودند. درمجموع مي‌توان نتيجه گرفت كه تيپولوژي شهر نقش بسزايي در تشديد يا تعديل غلظت برخي آلاينده‌هاي هوا دارد و در مناطق بحراني به كمك كنترل متغيرهاي طراحي شهري مي‌توان كيفيت هواي منطقه را تا حدودي بهبود بخشيد.