عوامل مؤثر در تحقق‌پذيري مكان سوم در فضاهاي غيررسمي و اجتماع‌پذير ‏شهري؛ (نمونه‌ي موردي: فضاهاي نشستن غيررسمي درون مجتمع‌هاي فرهنگي و ‏تجاري‎ ‎تهران)‏

كوچك شدن فضاي زندگي انسان معاصر، از بين رفتن محلات قديمي و كانون‌هاي آن‌ها و همچنين عرصه بندي‌هاي كلان‌مقياسي كه از عصر مدرن به ارث رسيده باعث كاهش تعاملات اجتماعي پايدار و حضور فعالانه افراد در شهرهاي مدرن شده است. بنابراين ايجاد فضاهايي براي پاسخگويي به نياز تعامل و شكوفايي اعضاي جامعه و ايجاد وابستگي و پيدايش حس مكان ضروري به نظر مي‌رسد. ازاين‌روي فضاهاي بزرگ‌مقياس شهري همچون مجتمع‌هاي فرهنگي و تجاري كه تا حدودي به‌عنوان فضاهاي نيمه عمومي عمل مي‌كنند وظيفه‌ي فراهم آوردن چنين بستري را بر عهده دارند. اين موضوع مي‌تواند همسو با انديشه مكان سوم در نظريه‌پردازي شهري در مقياس فراگير باشد كه قابل‌تعميم در حدود فضاي معماري نيز است. ازاين‌روي اين پژوهش باهدف ارتقاي كيفيت فضاهاي غيررسمي موجود در ابنيه كلان‌مقياس شهري و مناطق پرجمعيت همگن، سعي دارد تا با خوانش عوامل مؤثر بر تقويت مكان، تحقق اين مهم را در فضاهاي بسته و غيرعمومي كالبدي شهر تحقيق نمايد. پژوهش حاضر با ماهيت اكتشافي استناد بر پيشينه‌ي نظري و مبتني بر داده‌هاي پيمايشي در ساختاري آميخته در سه بخش تحليل محتواي اسنادي، پيمايش دلفي و پردازش پرسشنامه‌اي با بهره‌گيري از روش تحليل عاملي، سعي در شناسايي الگو ذهني معنادار درروند طراحي و ارائه راهبرد جهت انطباق معماري با خواستگاه مكان داراست. نتايج پرسشنامه‌هاي پژوهش و بررسي تطابق آن با آراي نظري خبرگان منتخب تحقيق، بيانگر مي‌كند كه رابطه‌ي معناداري بين افزايش ابعاد اجتماع‌پذيري و حس مكان در فضاهاي نشستن غيررسمي در مجتمع‌هاي فرهنگي و تجاري تهران وجود داشته است. ابعاد اين مهم محدود به كميت كالبدي نبوده و مؤلفه‌هاي عملكردي، ساختي، فرهنگي، اجتماعي و مديريتي نيز مي‌تواند در افزايش حس رضايت، آرامش، دعوت‌كنندگي و در كل افزايش انعطاف‌پذيري فضا مؤثر واقع شود.