سنجش وضعيت شاخص‌هاي سلامت شهري در سطح شهر تهران ‏(نمونه موردي: محلات تجريش، بازار و اسماعيل‌آباد)‏

سلامت شهري مفهومي چندبعدي است و نتيجه‌ي شرايط و ويژگي‌هاي محيط زندگي است كه فرد در آن قرار دارد. به دنبال افزايش سطح شهرنشيني و تبعات ناشي از لجام‌گسيختگي آن، در برخي موارد زمينه‌هاي تهديد سلامت انسان و خصوصاً كيفيت زندگي شهروندان در كشورهاي درحال‌توسعه، شكل‌گرفته است. ازآنجاكه شهر تهران، در بسياري از جنبه‌هاي سلامت شهري دچار لغزش و افول شده است و شهروندان آن ‌همه‌روزه با ابعاد مختلف ناشي از اين افول در محيط شهري خود مواجه هستند، لذا سنجش وضعيت بحث سلامت شهري در سطح اين كلان‌شهر، كاملاً ضروري به نظر مي‌رسد. در اين پژوهش، بر اساس سطوح مختلف ميزان توسعه‌يافتگي، محلات «تجريش»، «بازار» و «اسماعيل‌آباد» به‌عنوان حوزه‌هاي مطالعه انتخاب‌شده است. هدف اصلي پژوهش، ارائه و سنجش شاخص‌هاي مهم سلامت شهري در قالب ابعاد رويكرد توسعه پايدار با تكيه‌بر فضاي مطالعاتي جامع و ارائه راهبردهاي ارتقاي سطح سلامت در اين محلات است. در جهت آشكارسازي وضعيت شاخص‌ها با نظر به ماهيت خاص آن‌ها، روش‌هاي ميداني با ابزار مصاحبه و پرسش‌نامه، مطالعات اسنادي و بهره‌گيري از داده‌ها، سيستم اطلاعات جغرافيايي و تحليل فضايي به كار گرفته شد و نتايج نهايي ضمن هم‌مقياس‌سازي، تلفيق شدند. با بهره‌گيري از فرمول كوكران، درمجموع تعداد ۲۸۳ پرسشنامه با ميزان آلفاي كرونباخ 0.766 در مرحله‌ي پيش‌آزمون، تكميل و تحليل‌شده است. بررسي محاسبات داده‌هاي حاصل از پژوهش و مقايسه تطبيقي آن‌ها با اسناد فرادست و نقشه‌هاي به‌دست‌آمده، بيانگر آن است كه در حوزه زيست‌پذيري اجتماعي، رقابت‌پذيري اقتصادي و پايداري محيطي و سنجه‌هاي تعريف‌شده در هر بعد، روند كلي نتايج نشانگر رابطه نسبتاً مستقيم ميزان توسعه‌يافتگي با مؤلفه‌ي سلامت شهري است و در برخي موارد، اين رابطه روند متفاوت به خود مي‌گيرد. پايين‌بودن كلي ميانگين برخي شاخص‌هاي سلامت شهري در هر سه محله و وجود تفاوت‌هاي معنادار در سطوح موردمطالعه، لزوم برنامه‌ريزي مؤثر در اين حوزه را آشكار مي‌سازد.