تشبيهات اساطيري در متون ديني مزديسنا

مفاهيم اهوره مزدا و اهريمن در فرهنگ ديني مزديسنا با مفهوم مينو گره خورده‌اند؛ چنان‏كه اهوره‏مزدا، سپنته مينو را در بطن خود دارد و اهريمن نيز صورت زباني ديگري از انگره مينوست. مينو در متون ديني مزديسنا افزون بر اين دو آفريدگار متخاصم، بر مفاهيم ديگري نيز صدق مي‌كند. اين سه مفهوم بنا به عواملي چون ديرينگي، چندگانگي معنايي و انتزاعي بودن، تغييراتي كه طي زمان در معاني‏ آن‏ها راه يافته است، با وجود پژوهش‌هاي انجام شده، همچنان به ابهام و ايهام آميخته‌اند. نگارندگان اين مقاله كوشيده اند با استخراج داده‏ها از متون ديني مزديسنا به شيوه توصيفي - تحليلي، اين موارد را از منظر تشبيهاتي كه حول آنها شكل گرفته تحليل كنند و نشان دهند فن تشبيه به عنوان يكي از مهمترين ابزارهاي شناخت، چگونه براي تجسم بخشيدن به اين مفاهيم انتزاعي به كار گرفته شده و چه شاخصه‌هاي تصويري و معنايي براي آنها تبيين كرده است. نتايج حاصل از پژوهش نشان مي‌دهد كه اولاً پديدآورندگان متون ديني مورد بحث، آگاهانه با استفاده از تشبيه عقلي به حسي و مشبه‏به‌هاي عيني و عامه‌پسند، اين سه مفهوم را به درك و دريافت عامه مردم نزديك كرده‌اند. دوم اين‏كه تشبيه مفهوم مينو به عناصري از حوزه رزم و نبرد، نقشي فراتر از جان‏بخشي براي آن تعريف كرده و آن را جان كنشگر و مبارزِ جهان اشه شناسانده است. سوم اين‏كه تشبيهات اهوره مزدا با حفظ معيارهاي زيبايي‏ شناسانه ساخته شده، درحالي‏كه تصاوير مرتبط با اهريمن از مهيب‏ترين و گزند ه ‏ترين پديده ‏ها در ديدگاه مردم آن روزگار انتخاب شده‌اند.