بررسي تطبيقي جامعه آرماني در ديدگاه سياسي ـ اجتماعي ابن‌سينا و ابن‌خلدون بر اساس الگوي اسپريگنز

مقاله در تلاش است تا جامعه آرماني را در انديشه سياسي ـ اجتماعي ابن‌سينا و ابن‌خلدون، بر اساس الگوي اسپريگنز بررسي كند. لذا مسئله پژوهشي چنين تدوين شده است كه ابن‌سينا و ابن‌خلدون بر اساس ديدگاه سياسي ـ اجتماعي خود، در طرح جامعه آرماني چگونه مي‌انديشند؟ به بياني ديگر، اين دو انديشمند مسلمان، بحران استقرار جامعه آرماني را چگونه تعليل‌يابي كرده و براي برون‌رفت از آن چه راهكاري ارائه مي‌دهند؟ نوشتار حاضر به روش توصيفي ـ تحليلي موردي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي، به اين گزارش دست يافته است كه ابن‌سينا در تلاش براي پيوند بين سياست و نبوت، بحران را نبود قدرت متمركز ملي دانسته كه فقدان سياست نبوي و عدم اجراي درست شريعت را در پي داشته است. وي در طرح جامعه آرماني، بهترين نوع نظام را نظام سياسي نبوي دانسته كه پيامبر يا جانشين او، در رأس امور قرار دارند. آرمان او آشتي بين دين و فلسفه، پيوند سياست با شريعت و حفظ وحدت جامعه مسلمان از طريق قدرت متمركز فيلسوف ـ پيامبر است. در واقع طرح جامعه آرماني در انديشه سياسي ـ اجتماعي ابن‌سينا بر مبناي فطرت الهي انسان و نقش حداكثري دولت در سعادت و رستگاري اتباع در هر دو جهان بنا شده است. در حالي كه در آراء ابن‌خلدون، شكل‌گيري و بسط حكومت‌هاي پهناور و قدرتمند با منشاء اصول ديني و نقش دين و مذهب در طول عمر دولت‌ها ارتباط دارد. وي دولت را پديده‌اي سيال و زوال‌پذير مي‌داند كه همانند انسان‌ها داراي عمر طبيعي، از زايش تا مرگ، بوده كه در اين راستا، علاوه بر عصبيت قبيله‌اي، عصبيت ديني مي‌تواند قوام‌بخش دولت‌ها باشد.