تحليل اجتماعي ابراز احساسات الهي در قرآن كريم به‌مثابه الگويي براي كنش اجتماعي انسان باورمند

ابراز انواع احساسات خوشايند و ناخوشايند از متداول‌ترين رفتارهاي جاري در ميان انسان‌هاست. در قرآن كريم نيز خداوند متعال با تعابير متفاوت به ابراز خشنودي، غضب و محبت نسبت به فرد خاص يا يك كنش انساني مي‌پردازد. هر چند برخلاف ابراز احساسات انساني كه حاصل انفعال دروني است، تعبيرهاي الهي در قرآن كريم به هيچ وجه برآمده از انفعال دروني نيست، لكن با هدف هدايت انسان‌ها و حاوي الگويي از كنش اجتماعي براي مؤمنان و باورمندان است. لذا اين مقاله بر اساس روش عقلي ـ كلامي به‌دنبال استخراج نظام ابراز احساسات الهي است تا به‌عنوان الگويي براي كنش اجتماعي باورمندان مورد استفاده و الهام‌گيري مؤمنان قرار گيرد. از نوآوري‌هاي مقاله ارائه يك دسته‌بندي جامع از انواع احساساتي است كه در قرآن كريم در دو دسته احساسات خوشايند و احساسات ناخوشايند ابراز شده است. در تحليل اجتماعي كنش انسان باورمند با استفاده از الگوي چهارگانه ماكس وبر، استدلال مي‌شود كه هيچ يك از كنش‌هاي عاطفي، سنتي، عقلاني معطوف به ارزش و عقلاني معطوف به هدف روايت‌گر كنش اجتماعي انسان باورمند نيست. مقاله به اين نتيجه ختم مي‌گردد كه كنش اجتماعي انسان باورمند را بايد از سنخ «كنش معطوف به ارزش بر اساس عقلانيت متعالي» با ويژگي‌هاي خاص خود قلمداد كرد.