تبيين نقش ويژگي‌هاي جمعيتي- اجتماعي محله بر ميزان تاب‌آوري اجتماعي (نمونه مطالعاتي: محله ناصرخسرو اصفهان)

مفهوم تاب‌آوري در سال‌هاي اخير به دنبال بروز بلاياء در بسياري از محافل علمي مورد توجه قرار گرفته ‌است. تاب‌آوري مفهومي چند جانبه است كه سعي در به حداقل رساندن آسيب‌هاي ناشي از فاجعه دارد. در اين ميان توجه اغلب سياست ‌گذاران بر بعد كالبدي معطوف شده و اغلب سعي شده تا با مقاوم‌سازي بافت، خطرات ناشي از مخاطرات را كاهش دهند. اين در صورتي است كه عدم‌ قطعيت از نوع و شدت مخاطرات، بروز بحران‌هاي انسان‌ ساخت و همچنين مدنظر قراردادن ظرفيت اجتماعات در رويارويي با اختلالات و بهبود شرايط، كانون توجهات را به سمت بعد اجتماعي تاب‌آوري سوق داده است. در اين ميان برخي پژوهش‌ها ويژگي‌هاي جمعيتي-اجتماعي نظير قوميت، جنسيت، سن و تحصيلات را به دليل برخي از محدوديت‌ها، عاملي در جهت كاهش تاب‌آوري اجتماعي به حساب مي‌آورند. لذا هدف اين پژوهش بررسي تاثير ويژگي‌هاي جمعيتي- اجتماعي بر تاب‌آوري اجتماعي مي‌باشد. بدين منظور محله ناصرخسرو كه جزء محلات حاشيه‌نشين شهر اصفهان مي‌باشد و با توجه به ويژگي‌هاي جمعيتي-اجتماعي موجود به چهارچوب و اهداف پژوهش نزديك است، به عنوان نمونه مطالعاتي پژوهش انتخاب و مورد بررسي قرار گرفته است. روش پژوهش توصيفي- تحليلي و براي دستيابي به داده‌هاي تكميلي از پرسش‌نامه استفاده شده است. جامعه آماري پژوهش نيز با استفاده از فرمول كوكران و با ضريب خطاي 5 درصد، 375 نفر برآورد شده و به منظور تجزيه و تحليل اطلاعات، تحليل رگرسيون خطي مورد استفاده قرار گرفته است. نتايج حاكي از عدم ارتباط معنادار نوع جنسيت با تاب‌آوري اجتماعي مي‌باشد و متغيرهاي سن و تحصيلات نيز تاثير ناچيزي بر تاب‌آوري اجتماعي داشته و به عبارتي ديگر سن و تحصيلات به ترتيب 7 و 8 درصد از واريانس تاب‌آوري اجتماعي را تبيين مي‌كند. همچنين بررسي ارتباط هر يك از قوميت‌ها با تاب‌آوري اجتماعي نيز بيانگر عدم ارتباط و يا ارتباط بسيار كم با تاب‌آوري اجتماعي مي‌باشد. به طور كلي نتايج اين پژوهش علاوه بر نشان دادن عدم ارتباط معنادار و يا تاثير بسيار كم ويژگي‌هاي جمعيتي-اجتماعي بر تاب‌آوري اجتماعي، بيانگر ظرفيت و پتانسيل‌هاي كودكان و افراد سالخورده، بانوان، افراد با تحصيلات پايين و قوميت‌هاي مختلف و همچنين نقش و تاثير مثبتي است كه هر يك از اقشار و گروه‌هاي مذكور مي‌توانند بر تاب‌آوري اجتماعات و همچنين مواجهه و مقابله با تهديدات و بهبود و بازيابي شرايط بر جاي گذارند. ذكر اين نكته نيز حائز اهميت است كه هدف اين پژوهش نفي تاثير ويژگي‌ها و برخي محدوديت‌هاي جمعيتي- اجتماعي بر ميزان تاب‌آوري اجتماعي نمي‌باشد، بلكه به دنبال پر رنگ كردن نقش و ظرفيت‌هاي هر يك از اقشار و گروه‌هاي مختلف و به كارگيري آن در رويارويي و مقابله با سوانح و تهديدات است.