اثربخشي آموزش برنامه كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي (Mbsr) بر كنترل تكانه در افراد داراي رفتارهاي پرخطر رانندگي

زمينه و هدف: رفتارهاي پر خطر رانندگي خطر آسيب و مرگ ناشي از تصادف را افزايش مي‌دهد.هدف پژوهش حاضر بررسي اثربخشي برنامه كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي (Mbsr) بر كنترل تكانه در افراد داراي رفتارهاي پرخطر رانندگي دانشجويان دانشگاه آزاد تبريز بود. روش:روش تحقيق نيمه تجربي بر اساس طرح پيش آزمون و پس آزمون و گروه كنترل است‌‌. جامعه‌ي آماري پژوهش حاضر شامل كليه دانشجويان با شرايط رانندگي است كه در ابتدا پرسشنامه رفتارهاي پرخطر رانندگي بر روي 400 نفر از دانشجويان اجرا شد و سپس با روش نمونه گيري هدفمند 40 نفر از دانشجوياني كه يك انحراف معيار بالاتر از ميانگين در پرسشنامه رفتارهاي پرخطر رانندگي كسب كردند انتخاب و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و كنترل جايگزين شدند‌. ابزار گرد آوري اطلاعات پرسشنامه رفتار رانندگي منچستر پايايي اين پرسشنامه توسط عريضي و حقايق (1388) با استفاده از روش تحليل مولفه‌هاي اصلي با چرخش واريماكس محاسبه شده است و پرسشنامه مقياس تكانشگري بارت (bis-11) پايايي مقياس با استفاده از آلفاي كرونباخ براي كل آزمون 0.83 و بـراي زيرمقيـاس‌هاي حركتـي، توجهي و بي برنامگي به ترتيب عبارت از 0.74 ،0.74 و 0.73 اسـت (بـارات، 1995 )و در اين پژوهش داده ها با استفاده از آزمون كواريانس چند متغيره Mancova  در نرم افزار SPSS تجزيه و تحليل شده است. يافته ها:نتايج آزمون كواريانس چند متغيره نشان داد  برنامه كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي (MBSR) بر مؤلفه هاي كنترل تكانه شامل بي برنامگي ، تكانشگري حركتي و تكانشگري شناختي در افراد داراي رفتارهاي پرخطر رانندگي اثر مثبت و معناداري دارد‌ (p 05.0)‌. نتيجه گيري: آموزش برنامه كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي سبب كاهش تكانشگري و رفتارهاي پرخطر دانشجويان مي شود، چرا كه رانندگان با رفتارهاي پرخطر با آموزش ذهن آگاهي ياد مي گيرند كه در مقابل ديگران احساس مسئوليت كنند، سازگاري و وظيفه شناسي در اين افراد بالاتر رفته و عزم اراده شان افزايش يافته مي يابد. آنها با ذهن آگاهي ياد گرفتند هوشيار محتاط، دقيق، پايدار، منظم و هدفمند باشند و از هنجارها و قوانين اجتماعي اطاعت كنند و وجود اين ويژگي ها سبب مي شود كه از رفتارهاي تكانشگري دوري كنند و از بروز رفتارهاي پرخطر نيز جلوگيري كنند