تصميم‌گيري باليني: چيستي و چگونگي

مقدمه: با رشد روش‌هاي تشخيصي و درماني و تاكيد بر كاهش خطاهاي پزشكي به موازات پيشرفت‌هاي روزافزون تكنولوژي، نقش تصميم‌گيري باليني پزشكان پر‌رنگ شده‌ است. آموزش تصميم‌گيري باليني مستلزم شناخت همه‌جانبه فرآيند و ماهيت آن و به‌دست آوردن تعريفي جامع از اين مفهوم است، مطالعه‌ي حاضر با هدف تبيين مفهوم و عوامل موثر بر تصميم‌گيري باليني بر‌اساس مقالات مروري منتشر شده انجام گرديد. روش‌ها: مطالعه‌ي حاضر يك مرور قاعده‌مند بود كه بر ‌روي مقالات مروري موجود در پايگاه علمي PubMed با كليدواژه‌هاي تصميم‌گيري باليني يا تصميم‌گيري يا تصميم‌گيري باليني اشتراكي Decision making” OR “Clinical decision making” OR “Shared decision making in MeSH terms در ده سال اخير اجرا گرديد. ابتدا عنوان و سپس چكيده ركوردهاي به دست آمده از نظر ارتباط با سوال پژوهش، در دو مرحله متوالي غربال شدند و نهايتا متن كامل مقالات مرتبط به دقت مطالعه و مفاهيم اصلي آن استخراج گرديد. نتايج: ابتدا 15162 ركورد با استفاده از راهبرد جستجو و فيلترهاي مذكور در فوق (مقاله مروري در ده سال اخير) به‌دست آمد. پس از غربالگري عناوين همه ركوردها، 146 مقاله براي بررسي چكيده انتخاب شدند. نهايتا 15 مقاله كه كاملا با سوالات پژوهش مرتبط بودند در مرور وارد شد. كه متن كامل آنها به دقت مطالعه شد. مقالات در دو دسته‌بندي (مفهوم تصميم‌گيري باليني و عوامل موثر بر تصميم‌گيري باليني) گروه‌بندي شدند. نتيجه‌گيري: تصميم‌گيري‌باليني را مي‌توان براساس جمع‌بندي صورت گرفته از متون مختلف اين چنين تعريف نمود: تصميم‌گيري باليني يك فرايند پويا، شناختي و چند عاملي است كه طي آن پزشك يا فرد مسوول، اقدامات و روش‌هاي سامان‌بخشي داراي اولويت براي هر بيمار را با توجه به شرايط و مولفه‌هاي فردي، محيطي، و بافتاري (از جمله فرهنگي، اقتصادي و سازماني) انتخاب مي‌كند . فرآيند تصميم‌گيري باليني فرايندي شناختي است كه از سلسله عوامل پيراموني خود تاثير مي‎پذيرد. عوامل موثر بر تصميم‌گيري را مي‌توان به‌طور خلاصه شامل عوامل شناختي، احساسي، محيطي، فرهنگي، ريسك‌ها، سبك استدلال (استقرايي-استنتاجي) و خطاهاي پزشكي دانست.