شناسايي و تحليل چالش‌‌ها و موانع پياده‌سازي بانكداري بدون ربا در جمهوري اسلامي ايران (مستخرج از رساله دكتراي حرفه اي انجمن مالي اسلامي ايران)

در جمهوري اسلامي ايران قانون بانكداري بدون ربا در سال 1362 به تصويب مجلس شوراي اسلامي و تأييد شوراي نگهبان رسيد و از سال 1363 اجرايي شد، اما پس از گذشت نزديك به چهل سال از پياده‌سازي قانون بانكداري بدون ربا، بسياري از مشكلات و كاستي‌ها در تحقق بانكداري بدون ربا در عمل مشخص شده است و بسياري از انديشمندان در اين باب سخن گفته‌اند؛ بنابراين مسئله اصلي اين پژوهش شناسايي و اولويت‌بندي چالش‌ها و موانع پياده‌سازي بانكداري بدون ربا در جمهوري اسلامي ايران است. پژوهش حاضر كيفي محسوب مي شود. در اين پژوهش ابتدا به روش اسنادي و با مطالعه كتب، مقالات، اسناد و مدارك مهم‌ترين چالش‌هاي تحقق بانكداري بدون ربا استخراج شده، سپس از خبرگان حوزه بانكداري و بانكداري بدون ربا ، براي انتخاب چالش‌هاي اصلي كمك گرفته شده و علاوه بر آن نزديكي و دوري نظرات در خبرگان در چالش‌هاي مختلف نيز مورد بررسي قرار گرفته است. نتايج نهايي به دست آمده در حوزه چالشها نشان داد با وجود پررنگ بودن برخي چالش‌ها مانند لزوم اصلاح ساختار بانكي و مفاهيمي مانند سود، ربا و بهره در بانكداري بدون ربا ، هنوز بين خبرگان فن و اساتيد حوزه و دانشگاه اجماع نظر مناسبي در حوزه مفاهيم بانكداري بدون ربا وجود نداشته، و از اين نظر نياز به يك كار نظري و عملي عميق و مبتني بر اصول فقه و اقتصاد براي نزديك كردن قوانين موجود به مفاهيم بانكداري بدون ربا وجود دارد. اين كار براي پوشش خواست‌هاي اقتصادي دنياي مدرن و ارتقاي كيفيت بانكداري بدون ربا خصوصا درمواجهه با پديده‌هاي اقتصادي نوظهور مانند پول و ارز الكترونيكي ضروري به نظر مي‌رسد.