مدل‌سازي كيفي براي مديريت بهره‌برداري از جريان آب در رودخانه‌ها

زمينه و هدف: ارزيابي واكنش رودخانه ها به تغييرات طبيعي و دست كاري هاي ايجاد شده توسط بشر در طبيعت، از اهميت بالايي در مديريت كيفيت آب رودخانه برخوردار است. هدف اصلي اين پژوهش ارزيابي اثرات منفي مديريت كمي بدون مديريت كيفي جريان است. در اين راستا با شبيه سازي كيفيت آب در سناريوهاي بهره برداري از رودخانه مبتني بر سياست هاي محيط زيستي، منجمله تخصيص حداقل جريان، كاهش كيفيت و فاصله گرفتن شرايط كيفي جريان از استانداردهاي پرورش آبزيان با در نظر گرفتن عوامل كيفي و آلودگي هاي ناشي از توسعه جوامع شهري حاشيه رودخانه ها پرداخته مي شود.روش پژوهش: پژوهش حاضر روي رودخانه آزاد رود در منطقه سروآباد استان كردستان انجام شد. در اين راستا با اندازه گيري پارامترهاي كمي و كيفي در دو دوره ماهانه، مدل كيفي QUAL2KW واسنجي و اعتبارسنجي شد. در بخش اول مطالعه با تغيير دبي جريان بر اساس سناريوهاي تخصيص جريان در روش تنانت، وضعيت كيفي رودخانه در طول 22 كيلومتر شبيه سازي شد و در بخش دوم مقادير پارامترهاي كيفي در سناريوهاي مختلف مديريت جريان با مقادير استاندارد مورد قبول براي پرورش آبزيان (ماهي) مقايسه شد.يافته ها: بر اساس نتايج به دست آمده، در حالي كه دبي حداقل زيست محيطي بر اساس روش تنانت براي رودخانه مورد مطالعه m3/sec 1/1 مي باشد، دبي كيفي بحراني يعني حداقل دبي قابل قبول از نظر كيفي براي ماه اسفند و فروردين به ترتيب 7/7 و 10 مترمكعب بر ثانيه برآورد شد. بررسي ها نشان داد كه سناريوي ضعيف تنانت براي تخصيص حداقل جريان زيست محيطي براي تأمين الزامات كيفي رودخانه به هيچ وجه مناسب نمي باشد.نتايج: نتايج نشان داد كه تخصيص جريان به روش مرسوم و بدون در نظر گرفتن شرايط كيفي رودخانه امكان پذير نمي باشد و مي تواند به شرايط زيست محيطي رودخانه آسيبي جدي وارد نمايد. اين مطالعه نشان داد كه عدم احتساب شرايط كيفي در زمان تخصيص جريان، سبب مي شود كه سلامت اكولوژيكي جريان از دست رفته و رودخانه از استاندارد لازم براي آبزي پروري برخوردار نباشد.