ارزيابي كارايي فيلترهاي زيستي مختلف در تصفيه زهاب كشاورزي

زمينه و هدف: با توجه به مصارف بالاي آب در كشاورزي، سالانه حجم قابل توجهي زهاب توليد مي شود. در حال حاضر حجم قابل توجهي از زهاب (فقط بالغ بر سه ميليارد متر مكعب در خوزستان) بدون استفاده سودمند وارد محيط شده و آلودگي منابع آب و خاك را در پي دارد. با توجه به بحران آب در كشور، حفاظت كيفي از منابع آب و استفاده از منابع آب نامتعارف، به ويژه مديريت كيفي زهاب و استفاده از آنها در كشاورزي و محيط زيست به عنوان امري ضروري مطرح مي باشد.مواد و روش: اين تحقيق در استان خوزستان و در بهار و تابستان سال 1399 با استفاده از زهاب كشت و صنعت ميرزا كوچك خان و اميركبير انجام شد. اين تحقيق براي ارزيابي كارايي فيلترهاي زيستي با جنس بسترهاي مختلف براي تصفيه زهاب هاي كشاورزي خوزستان با هدف كاهش آلودگي منابع پذيرنده و همچنين استفاده مجدد در كشاورزي اجرا گرديد. در اين تحقيق تأثير چهار جنس مختلف فيلتر زيستي شامل خاك اره، ساقه پنبه، كاه و كلش گندم و پوسته برنج به عنوان عامل اصلي و سه زمان مانده 2، 5 و 10 روز به عنوان عامل فرعي موردبررسي قرار گرفت. فاكتورهاي كيفي مورد پايش شامل pH، كدورت، EC (به عنوان شاخص شوري)، ازت كل، فسفر كل و BOD بود.يافته ها: نتايج تجزيه واريانس نشان مي دهد كه بين تيمارهاي مختلف از نظر پارامترهاي موردمطالعه، به غير از pH، براي باقي فاكتورها در سطح يك درصد اختلاف معني داري وجود دارد. بر اساس نتايج حاصله، بيشترين ميانگين پالايش فاكتورهاي كيفي مورد تحقيق بر اساس جنس فيلتر براي كدورت معادل 37.87 درصد و مربوط به تيمار ساقه پنبه است. براي EC، ازت كل، فسفر كل و BOD به ترتيب معادل 49.9،60.23، 46.50 و 59.97 درصد و مربوط به تيمار خاك اره مي باشد. بر اساس نتايج حاصل ميانگين بيشترين درصد كاهش آلودگي براي فاكتورهاي موردبررسي مربوط به زمان ماند 10 روزه بوده كه براي كدورت، EC، ازت كل، فسفر كل و BOD به ترتيب معادل 56.79، 12.97، 66.51، 53.49 و 80.20 درصد مي باشد.نتيجه گيري: توجه به نتايج حاكي از عملكرد نسبتاً بهتر تيمار خاك اره در مقايسه با ساير تيمارها مي باشد. اين موضوع با توجه به وجود و فراواني اين ماده در سطح كشور از نظر امكان استفاده از آن حائز اهميت مي باشد. توجه به اثر زمان ماند هيدروليكي، نسبت مستقيم راندمان با زمان ماند را نشان مي دهد. ولي افزايش راندمان از زمان ماند 2 روز تا 5 روز (سه روز) معني دارتر از افزايش زمان ماند از 5 روز به 10 روز (5 روز افزايش) مي باشد؛ كه اين موضوع با توجه به غلظت آلاينده هاي موجود در زهاب، مي تواند به عنوان عامل مهمي در انتخاب زمان ماند محسوب شود. بر اين اساس، براي فاكتورهاي موردبررسي فيلتر خاك اره و زمان ماند 5 روزه به واسطه عملكرد مناسب و اقتصادي تر بودن از نظر حجم و ابعاد سيستم توصيه مي گردد.