تحليلي بر عملكرد «كميتۀ تشخيص و تفكيك» اسراي عراقي (1361-1369)

با افزايش شمار اسراي عراقي از سال دوم و سوم جنگ تحميلي، ضرورت تشكيل سازماني منسجم براي نگهداري و حفاظت از اسرا بيش‌ازپيش احساس شد. در فروردين‌ماه سال 1361 كميسيون ادارۀ اسراي عراقي مشتمل بر يك دبيرخانه، شش كميتۀ «فرهنگي»، «كار و بوفه»، «بهداشت»، «تبادل اسرا»، «تبليغات و روابط‌عمومي» و «تشخيص و تفكيك» و يك دادگاه ويژۀ اسرا با هدف نگهداري از اسراي عراقي كار خود را آغاز كرد.هدف: شناخت «كميتۀ تشخيص و تفكيك» اسراي عراقي و تحليل نقش و عملكرد اين كميته در نگهداري اسراي عراقي در دوران دفاع مقدس.روش٫ رويكرد پژوهش: اين پژوهش با روش توصيفي-تحليلي و براساس اسناد و مدارك آرشيوي سازمان اسناد و مدارك دفاع مقدس زيرمجموعۀ بنياد حفظ آثار و نشر ارزش‌هاي دفاع مقدس انجام شده‌است.يافته‌ها و نتيجه‌گيري: براساس يافته‌هاي اين پژوهش، «كميتۀ تشخيص و تفكيك» اسراي عراقي با تشكيل شبكۀ منسجم اطلاعاتي در اردوگاه‌ها و شناسايي و تفكيك اسراي بعثي، توّاب و بي‌طرف، و انجام وظايفي كه كميسيون ادارۀ اسراي عراقي تعيين كرده بود توانست نقش مهمي در موفقيت اسيرداري ايران ايفا كند. عملكرد اين كميته در جلوگيري از وقوع شورش و فرار اسرا، با نقل‌وانتقال آن‌ها بين اردوگاه‌ها؛ همكاري در شناسايي اسراي معلول، مجروح و بيمار و تأييد صلاحيت اطلاعاتي و امنيتي آن‌ها براي بازگشت به عراق؛ بررسي و تأييد درخواست پناهندگي اسرا و درخواست اعزام آن‌ها به جبهه براي جنگ با رژيم بعث عراق؛ همكاري اطلاعاتي در مبادلۀ اسراي عراقي؛ و همكاري با كميتۀ تبليغات و روابط‌عمومي با هدف خنثي‌سازي ادعاهاي غيرواقعي رژيم بعث عراق عليه اسيرداري ايران بسيار مهم و حائز اهميت بود و به‌طوركلي اين كميته درطول دوران دفاع مقدس در نگهداري و حفاظت از اسراي عراقي عملكردي بسيار مثبت داشت.