ارزيابي پايداري بوم‌نظام هاي توليد خيار و گوجه‌فرنگي گلخانه‌اي بر اساس تحليل امرژي و اقتصادي در منطقه سيستان

بهره‌گيري از رويكرد امرژي در برآورد پايداري نظام‌هاي گلخانه‌اي، باعث بكار بردن روش‌هاي مديريتي درست جهت افزايش پايداري توليد در اين نظام‌ها مي‌شود. در اين پژوهش، دو نظام توليد خيار و گوجه‌فرنگي در منطقه سيستان، با به‌كارگيري شاخص‌هاي امرژي، مورد سنجش قرار گرفت. بدين منظور 166 گلخانه خيار و 111 گلخانه گوجه فرنگي در سال زراعي 1400-1401 انتخاب شد. برآيند سنجش 13 شاخص، پايداري نظام توليد خيار را نسبت به نظام گوجه‌فرنگي نمايان ساخت. بيشترين و كمترين مقدار شاخص ضريب تبديل (Transformity) در نظام‌‌هاي گوجه‌فرنگي و خيار، به ترتيب 103×2/77 و 103×2/00 (ام ژول خورشيدي در گرم) بود. خصوصيات فيزيولوژيكي خيار نظير طول دوره رشد طولاني و بهره‌مندي بيشتر از انرژي‌هاي تجديدشونده رايگان، توليد بيشتر و استفاده بهينه‌تر از نيروي كار، موجب پايداري بيشتر اين نظام در مقايسه با گوجه فرنگي شد. در نظام توليد گوجه‌فرنگي سهم بالاي منابع تجديدناپذير خريداري شده علت كاهش پايداري بود. جهت پايداري بيشتر در نظام‌هاي توليد گلخانه‌اي، لازم است كه گياهاني با ظرفيت بالاتر در استفاده از انرژي‌هاي رايگان محيطي را برگزيد و استفاده كارآمدتر از نيروي انساني، استفاده از سازه گلخانه با تكنولوژي‌هايي در راستاي كاهش ورودي و كم كردن سهم جريان‌هاي ورودي تجديدناپذير خريداري شده را در دستور كار قرار داد.