ارزيابي كارآمدي مناطق حفاظت شده در حفاظت از زيستگاه‌هاي كبك دري خزري (Tetraogallus caspius)، به عنوان يك گونه تخصصي مناطق كوهستاني مرتفع در ايران

گونه‌هاي تخصصي ساكن مناطق مرتفع كوهستاني، در مقايسه با گونه‌هاي ساكن مناطق كم‌‌ارتفاع، با تهديدهاي بيشتري به واسطه تخريب يا تكه‌تكه‌شدن زيستگاه و تغييرات اقليمي مواجه هستند. كبك دري خزري، از گونه‌هاي داراي آشيان بوم‌شناختي تخصصي و شاخص مناطق كوهستاني مرتفع است. عليرغم حساسيت بالاي اين گونه به تغييرات زيستگاهي و نقش آن به عنوان يك گونه چتر و يا پرچم در مناطق كوهستاني، اطلاعات اندكي در زمينه بوم‌شناسي اين گونه وجود دارد. در پژوهش حاضر، با استفاده از 262 داده‌ حضور و 10 متغير محيطي و انساني و در چهارچوب يك رويكرد تلفيقي حاصل از پنج الگوريتم مدلسازي، پراكنش جغرافيايي اين پرنده در ايران پيش‌بيني شد. بر اساس مدل تلفيقي، در حدود 96527/4 كيلـومتر مربع (حدود 5/8 درصد) از گستره كشور به‌عنوان زيستگاه مطلوب كبك دري شناسايي شـد. متغيرهاي ناهمواري سطح زمين (30/02 درصد)، ميانگين دماي ساليانه (29/61 درصد)، ارتفاع (18/57 درصد)، و شاخص هم‌دمايي (14/14 درصد) بيشترين مشاركت را در مدل‌سازي داشتند. به ترتيب، حدود 16/04 و 23/13 درصد از گستره زيستگاه‌هاي مطلوب با مناطق شكار ممنوع و مناطق حفاظت ‌شده هم‌پوشي داشت. پيشنهاد مي‌‌شود اقدامات حفاظتي كارآمد، با تمركز بر تهديدهاي احتمالي ناشي از فعاليت‌هاي انساني از جمله توسعه زيرساخت‌هاي گردشگري، احداث جاده‌ها، چراي بي‌رويه و شكار غيرقانوني، انجام شود.