مقايسه تطبيقي ادراك معنا در پوزيتيويسم و فلسفه اسلامي

علوم شناختي دربردارندۀ نظريات گوناگوني پيرامون ادراك معناست. برخي از آن‌ها براساس مكتب پوزيتيويسم شكل گرفته‌اند. براساس دكترين اصلي پوزيتيويسم، تنها ابزار شناخت معتبر احساس (حواس) است. علوم معتبر از منظر اين مكتب علومي‌اند كه روابط و مناسبات ظاهري اشياء را مشاهده و آزمايش مي‌كنند. روان‌شناسي حس‌گرايانه يكي از اين علوم است. در اين علم، ادراك انسان در سطح اعصاب، تحريكات عصبي و فعاليت‌هاي مغزي مطالعه مي‌شود. برخي از شاخه‌هاي اين نوع روان‌شناسي، ادراك را مادّي مي‌دانند. در اين نوع روان‌شناسي ادراك معنا تنها با ابزار حواس و با رويكردي كاملاً مادّي تبيين مي‌شود. اين ديدگاه از نظر بسياري از انديشمندان اسلامي مردود است؛ زيرا علوم وابسته به مكتب پوزيتيويسم، تنها تبييني مادّي از پديده‌ها ارائه مي‌دهند، در حالي كه بسياري از پديده‌ها علاوه بر جنبه‌هاي مادّي داراي جنبه‌هاي غيرمادّي و مجردند. از منظر فلسفه اسلامي علاوه بر حواس، عقل انسان در ادراك معني جايگاه ويژه‌اي دارد. اين ادراك در مراتب مختلف و توسط ابزارهاي گوناگون صورت مي‌پذيرد، امّا در نهايت مدرك اصلي معنا همان نفس انسان است. در اين مقاله ابتدا چگونگي ادراك معني در مكتب پوزيتيويسم بررسي مي‌شود و سپس چگونگي ادراك معني از منظر فلسفه اسلامي تبيين مي‌گردد. روش تحقيق ما در اين مقاله توصيفي، تحليلي و تطبيقي است.