هدف فلسفه اسلامي و نسبت آن با اسلاميت فلسفه

فلسفه اسلامي دانشي است كه به دين اسلام منتسب شده و چرايي اين انتساب بحث‌هاي فراواني را برانگيخته است. يكي از روش‌هاي اثبات اسلامي بودن اين فلسفه سنجش نسبت اركان علمي آن با دين اسلام است. شناخت يك دانش با بررسي اركان علمي آن دانش همچون موضوع، تعريف و مسائل علم به دست مي‌آيد و «غرض» يا هدف علم از جمله اين اركان است. سنجش نسبت غرض فلسفه با دين اسلام ما را در فهم چرايي انتساب اين فلسفه به دين اسلام ياري خواهد كرد. فيلسوفان اسلامي در لابه‌لاي تعريف فلسفه يا به‌شكل مستقل اهداف گوناگوني براي فلسفه ذكر كرده‌اند. در اين پژوهش با روش كتابخانه‌اي اين اهداف گردآوري شده و سپس با روش توصيفي - تحليلي، نسبت آن‌ها با اهدافي كه دين براي آفرينش، بعثت انبيا يا نزول كتاب‌هاي آسماني برشمرده، سنجيده شده است. اهداف فلسفه را مي‌توان در پنج دسته علم به حقايق اشيا، معرفت به خداوند متعال، تكميل نفوس، شباهت يافتن به خداوند و مبدل شدن به جهان عقلي جاي داد. از ميان اين اهدف «علم به حقيقت اشيا» مهم‌ترين غرض محسوب مي‌شود. اين اهداف بر تعاليم اسلام منطبق يا دست‌كم به نوعي از اين تعاليم متأثر و بهره‌مندند. اين بررسي نشان مي‌دهد كه فلاسفه اسلامي در برشمردن اغراض فلسفه، غايات و اهدافي كه در دين اسلام براي زندگي بشر آمده را در نظر داشته‌اند و همان اهداف را با زبان فلسفي برشمرده‌اند.