تحليل ساحت‌هاي ساختاري كلمه «الرحمن»

معناشناسي و تفسير دقيق كلمه «الرحمن» نيازمند واكاوي ادبي اين لفظ است. نظرات متعددي درباره شئون گوناگون ساختاري كلمه «الرحمن» وجود دارد كه با توجه به انفكاك‌ناپذيري ساحات ساختاري از يكديگر، اتخاذ قولي در هريك، سبب حصول نتيجه‌اي متمايز در ساحت ديگر مي‌شود. بنابراين لازم است تحليلي جامع از همه شئونات ساختمان اين كلمه و تبيين رابطه آنها با يكديگر ارائه شود. اين پژوهش به روش توصيفي ـ تحليلي به اين موضوع پرداخته است. برخلاف نظر برخي، ادعاي عجميت و ارتجال، براي «الرحمن» مردود است. با تفحص در استعمالات، نظري جديد براي اين كلمه ذيل عنوان «مشترك لفظي» بودن آن ثابت گرديد كه سبب وجود دو منشأ اشتقاق متمايز مي‌شود: (۱) «رحمه» به معناي مشهور آن؛ (۲) «رَحِم» به معناي نزديكي. تتبع در استعمالات قرآني و روايي، بيانگر اراده هر دو استعمال وصفي و عَلَمي براي «الرحمن» است. هيأت اشتقاقي اين كلمه برخلاف نظر مشهور، منحصر در صيغه مبالغه نيست و صفت مشبهه نيز مي‌تواند باشد. نوع الف و لام در حالت عَلَمي با توجه به علميت بالغلبه، زائده غير لازمه و در حالت وصفي، عهد ذهني يا حضوري است.