واكاوي ديدگاه‌هاي خاورشناسان درباره رابطه قرآن و تاريخ با رويكرد مرجعيت علمي قرآن

«مرجعيت علمي قرآن كريم» به معناي اثرگذاري معنادار قرآن كريم بر دانش‌هاي ساخت‌يافته بشري، به دنبال حضور اثربخش قرآن كريم در كنار ساير منابع معرفتي در عرصه دانش‌هاي گوناگون است. يكي از عرصه‌هاي دانشي در علوم انساني، دانش تاريخ است كه جايگاه مهمي دارد. بنابر ديدگاه غالب عالمان و مفسران اسلامي، روايت‌ها و گزاره‌هاي تاريخي قرآن از جمله منابعي است كه نه‌تنها تاريخ اسلام و پيامبر را بيان مي‌كند، بلكه تاريخ اقوام و اديان گذشته را نيز ارائه داده، به‌مثابه منبعي حقيقي و اصيل براي علم تاريخ به شمار مي‌رود. در مقابل، خاورشناسان با رويكردهاي متفاوتي به رابطه قرآن و تاريخ پرداخته و گاه مرجعيت قرآن را در برخي موضوعات تاريخي تأييد و گاه آن را زيرسؤال برده‌اند. اين خاورشناسان غالباً با روش «تاريخي ـ انتقادي» گزاره‌هاي تاريخي و رويكردها و الگوهاي روايتگري تاريخ در قرآن را بررسي كرده‌اند. روش مزبور كه يكي از روش‌هاي پركاربرد در مطالعات قرآني خاورشناسان است، با بررسي منابع تاريخي، صرفاً آن دسته از گزاره‌هاي تاريخي‌ را كه با معيارهاي علم تاريخ امروزي سازگار است، تأييد مي‌كند. اين خاورشناسان با رد پذيرش مرجعيت قرآن در بسياري از گزارش‌هاي تاريخي آن، مطالعه اين گزاره‌هاي تاريخي را صرفاً بررسي تاريخ‌انگاره‌ها و باورها مي‌دانند، نه تاريخ رويدادها و وقايع تاريخي. اين پژوهش افزون بر نقد روش‌ بازگفته، با بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي و روش توصيفي ـ تحليلي به بررسي رهيافت‌ها و روش مطالعات قرآني خاورشناسان با توجه به نظريه مرجعيت علمي قرآن پرداخته، رويكردها و رهيافت‌هاي خاورشناسان مزبور در اين‌‌باره را نقد و ارزيابي كرده و به صورت مطالعه مورديِ برخي روايات تاريخي قرآن، ديدگاه آنان را ارزيابي نموده است.