ارزيابي معادلات اكسيژن مصرفي بيشينه‌مبتني بر شاخص ضربان قلب در پسران سالم نوجوان: سنجش روايي به روش تجزيه‌وتحليل گازهاي تنفسي

زمينه و هدف: اندازه‌گيري دقيق آمادگي قلبي-تنفسي (VO2max) از اهميت زيادي در علوم ورزشي برخوردار است. اندازه‌گيري مستقيم VO2max با استفاده از دستگاه تجزيه‌وتحليل گازهاي تنفسي به‌دليل هزينه‌زياد، زمان‌بر بودن، نياز به كارشناس و احتمال بروز برخي مخاطرات قلبي-تنفسي حين اجراي آزمون ورزشي فزاينده نمي‌تواند چندان عملياتي و فراگير باشد. برآورد VO2max با استفاده از معادلات مبتني بر شاخص ضربان قلب (HRindex) يكي از روش‌هاي پركاربرد در ميادين ورزشي است كه مي‌تواند VO2max افراد را بدون نياز به تحليل گازهاي تنفسي برآورد كند. با اين همه، اين كار نيازمند آن است كه ضربان قلب استراحت و بيشينه به‌طور دقيق و با كمترين خطا اندازه‌گيري شود. هدف از پژوهش حاضر سنجش روايي معادلاتVO2max  مبتني بر شاخص ضربان قلب در پسران نوجوان است.مواد و روش‌ها: در پژوهش مقطعي حاضر 157 پسر سالم نوجوان با ميانگين سني 35/1±92/14 سال، شاخص توده‌بدن 5/4±39/21 كيلوگرم/متر مربع و VO2max معادل 67/6±80/41 ميلي‌ليتر/كيلوگرم/ دقيقه از مدارس متوسطه‌اول و دوم در سطح شهر همدان داوطلبانه شركت كردند. ابتدا ضربان قلب استراحت و متغيرهاي تركيب بدن آزمودني‌ها به روش استاندارد اندازه‌گيري شد. ضربان قلب بيشينه و VO2max آزمودني‌ها (روش معيار) در آزمون ورزشي فزاينده‌بروس تعديل‌شده روي نوار گردان مجهز به دستگاه تجزيه‌وتحليل گازهاي تنفسي اندازه‌گيري شد. همچنين VO2max آزمودني‌ها با استفاده از معادلات منتخب شاخص ضربان قلب، برآورد شد. به‌منظور ارزيابي روايي معادلات شاخص ضربان قلب در برآورد VO2max، از روش‌هاي آماري ضريب همبستگي پيرسون، آزمون t همبسته و توافق بلاند - آلتمن استفاده شد.نتايج: همبستگي معناداري بين VO2max اندازه‌گيري‌شده به روش معيار و روش معادلات شاخص ضربان قلب مشاهده شد (05/0 P، 328/0 = R). با اين همه، اختلاف معناداري (01/0 P) بين VO2max روش معيار و معادلات شاخص ضربان قلب (ميلي‌ليتر/كيلوگرم/دقيقه 45/5- 34/3 = ميانگين اختلاف) ديده شد. به‌طوري‌كه هر دو معادله‌برآوردي به كم‌تخميني VO2max به‌ترتيب به مقدار 93/17±36/11 و 39/16±84/5 درصد در پسران نوجوان منجر شد. همچنين نتايج نمودار بلاند - آلتمن حاكي از توافق ضعيف معادلات رگرسيوني غيربومي با روش معيار بود.نتيجه‌گيري: معادلات مبتني بر شاخص ضربان قلب منتخب به‌منظور برآورد VO2max پسران نوجوان سالم از اعتبار كافي برخوردار نيست، به‌طوري‌كه هر دو معادله به‌طوري معناداري به كم‌تخميني VO2max منجر شد. بنابراين طراحي معادلات شاخص ضربان قلب ويژه‌نوجوانان جهت برآورد VO2max توصيه مي‌شود.