تأثير هشت هفته تمرينات تناوبي و عملكردي پرشدت بر عملكرد جسماني و حجم استفاده‌شده از سيلندر دستگاه تنفسي در آتش‌نشانان

زمينه و هدف: آتش‌نشاني حرفه‌اي پرخطر و نيازمند آمادگي جسماني بالاست و داشتن تمرينات ورزشي منظم براي حفظ آمادگي جسماني و سلامت مطلوب اهميت دارد. با وجود اين در خصوص بهترين نوع و روش‌هاي تمريني براي بهبود عملكرد آتش‌نشانان و فاكتورهاي تنفسي و كم شدن حجم استفاده‌شده از دستگاه تنفسي كه داراي ظرفيت محدودي است، تحقيقات اندكي صورت گرفته است. بنابراين هدف از اين پژوهش بررسي و مقايسۀ تأثير هشت هفته تمرينات تناوبيو عملكردي پرشدت بر فاكتورهاي تنفسي و حجم استفاده‌شده از سيلندر دستگاه تنفسي در آتش‌نشانان بود.مواد و روش‌ها: شركت‌كنندگان در اين پژوهش ۳۹ نفر )0/5 6±/31 سال) از آتش‌نشانان شاغل در بخش عمليات آتش‌نشاني تهران بودند كه به‌طور تصادفي در سه گروه كنترل، تمرينات تناوبي شديد (HIIT) و تمرينات عملكردي با شدت بالا (HIFT) قرار گرفتند. آزمودني‌هاي گروه HIIT به مدت هشت هفته تمرينات تاباتا با وزن بدن را انجام دادند كه در هفته‌هاي اول و دوم شامل چهار حركت و در هفته‌هاي سوم و ششم به‌ترتيب به شش و هشت حركت افزايش يافتند. پيش از هر جلسه فعاليت 10 دقيقه گرم ‌كردن عمومي داشتند و سپس هر حركت را در هشت ست متوالي 20 ثانيه فعاليت و 10 ثانيه استراحت اجرا كردند و بين حركات دو دقيقه استراحت داشتند. آزمودني‌هاي گروه تمرينات HIFT دقيقاً پروتكل مشابه با گروه HIIT را انجام دادند، با اين تفاوت كه حركات انجام‌شده بر اساس آزمون عملكردي شبيه‌سازي‌شدۀ استاندارد آتش‌نشاني انتخاب و به روش تاباتا (20 ثانيه فعاليت و 10 ثانيه استراحت) انجام شدند. دو روز پيش از شروع تمرينات و 48 ساعت پس از آخرين جلسۀ تمريني آزمون VO2max (پروتكل بروس) و آزمون عملكردي شبيه‌سازي‌شدۀ آتش‌نشاني انجام گرفت.نتايج: تجزيه‌وتحليل آماري داده‌ها نشان داد تمرينات HIFT و HIIT سبب افزايش معنادار حداكثر اكسيژن مصرفي، عملكرد و كاهش معنادار در حجم استفاده از سيلندر دستگاه تنفسي در آتش‌نشانان شدند (05/0P )، اما بين تغييرات اين متغيرها در گروه‌هاي HIIT و HIFT تفاوت معناداري وجود نداشت (05/0 P). در گروه HIFT وHIIT مقدار VO2max به‌ترتيب 35/6 و 26/4 درصد افزايش يافت. همچنين نتايج عملكرد در دو گروه HIFT و HIIT به‌ترتيب 21/5 و 74/4 درصد افزايش نشان داد و در دو گروه HIFT و HIIT متغير VO2/HR به‌ترتيب 64/11 و52/6 درصد افزايش يافت. همچنين نتايج نشان داد در دو گروه HIFT و HIIT حجم استفاده‌شده از دستگاه تنفسي آتش‌نشانان به‌ترتيب 41/14 و 44/11 درصد كاهش يافت. با اين حال، نتايج تحليل واريانس اندازه‌گيري مكرر نشان داد كه تفاوت معناداري بين گروه‌هاي مورد بررسي در ميزان نسبت تبادل تنفسي (RER)، ضربان قلب (HR)، تهويۀ دقيقه‌اي (VE)، نسبت VE/VO2 و نسبت VE/VCO2 وجود نداشت (05/0P ).نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج تحقيق حاضر مي‌توان نتيجه‌گيري كرد كه هشت هفته تمرينات HIFT و HIIT مي‌تواند سبب افزايش VO2max، بهبود عملكرد در فاكتورهاي تنفسي و كاهش در حجم استفاده‌شده از سيلندر دستگاه تنفسي در آتش‌نشانان شود و اينكه بين تأثير اين دو نوع تمرين تفاوتي وجود ندارد. پس اجراي هر دو اين تمرينات به روش تاباتا براي آتش‌نشانان توصيه مي‌شود.