آثار خواب عادي و منقطع به‌همراه مكمل‌ياري حاد كافئين بر برخي شاخص‌هاي دستگاه ايمني و توان بي‌هوازي مردان ورزشكار

زمينه و هدف: خواب مناسب عاملي اساسي در بهبود عملكرد ورزشي است. بر اساس نتايج پژوهش‌ها خواب نامناسب مي‌تواند به كاهش توان بي‌هوازي و افزايش خطر بيماري‌ها منجر شود. همچنين مصرف كافئين به‌عنوان يكي از مكمل‌هاي محبوب ورزشي، مي‌تواند به‌طور مستقيم يا از طريق تأثير روي خواب و استراحت به دستگاه ايمني اثر بگذارد و همچنين سبب تأثيرات مثبت در عملكرد شود. در پژوهش حاضر آثار خواب عادي و منقطع به‌همراه مكمل­ياري حاد كافئين بر برخي شاخص‌هاي دستگاه ايمني و توان بي‌هوازي مردان ورزشكار بررسي شد.مواد و روش‌ها: اين پژوهش از نوع نيمه‌تجربي و با روش طرح تصادفي اجرا شد. 14 مرد ورزشكار (سن 32/1±92/22سال، قد 38/4±4/176سانتي‌متر و وزن 65/9±42/71 كيلوگرم) در اين پژوهش شركت كردند. افراد به‌صورت تصادفي و مساوي به دو گروه و دو نوبت1. خواب عادي، كافئين/دارونما (NSP/NSC) و 2. خواب منقطع، كافئين/دارونما  (ISP/ISC)جايگزينشدند. گروه مكمل (شش ميلي‌گرم كافئين در هر كيلوگرم وزن بدن) و گروه دارونما (آرد نخود) مصرف كردند. به‌منظور ارزيابي توان بي‌هوازي چرخ كارسنج مونارك 20 ثانيه‌اي و در پي آن 20 ثانيه استراحت اعمال شد كه بلافاصله با 12 وهلة چهارثانيه‌اي چرخ كارسنج با استراحت‌هاي 10 ثانيه‌اي بود. خون‌گيري در چهار زمان: هشت بامداد (پايه)، 60 دقيقه پس از مكمل­ياري، پنج دقيقه پس از آزمون و 360 دقيقه پس از آزمون، انجام گرفت.نتايج: در زمان پنج دقيقه پس از آزمون مقادير نسبت پلاكت به لنفوسيت (PLR)، نسبت نوتروفيل به لنفوسيت (NLR) و التهاب سيستميك ايمني (SII) در شرايط خواب عادي و كافئين كاهش معناداري نسبت به شرايط خواب منقطع و دارونما داشت. مقادير WBC در زمان 360 دقيقه پس از آزمون در شرايط خواب عادي و دارونما نسبت به ساير شرايط افزايش معنادار داشت. همچنين 360 دقيقه پس از آزمون مقادير  NLRو SII در شرايط خواب منقطع و كافئين نسبت به شرايط خواب عادي و كافئين افزايش معناداري نشان داد. مكمل­ياري كافئين سبب افزايش معنادار در مقادير  NLR و SII در شرايط خواب منقطع و كافئين نسبت به شرايط خواب عادي و دارونما شد. همچنين مصرف كافئين سبب افزايش معنادار اوج توان در گروه خواب عادي نسبت به ساير شرايط شد (05/0 P).نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد محروميت از خواب تأثير منفي بر شاخص‌هاي دستگاه ايمني دارد و مصرف مكمل كافئين پس از محروميت از خواب موجب بهبود برخي از شاخص‌هاي ايمني مي‌شود و اگرچه تأثيرات ارگوژنيك كافئين در حالت خواب عادي تأييد شد، با توجه به عدم تأييد افزايش عملكرد بي‌هوازي در حالت بي‌خوابي همراه با مكمل­ياري كافئين، با اين همه دربارة اثر مقدار مصرفي مكمل­ياري كافئين و تأييد اثرگذاري احتمالي آن در مقدار مصرفي ديگر بر عملكرد بي‌هوازي همچنان به پژوهش‌هاي بيشتري نياز است. بنابراين با توجه به بهبود شاخص‌هاي عملكرد ايمني در شرايط بي‌خوابي با استفاده از مكمل كافئين، حتي در صورت عدم تقويت عملكرد بي‌هوازي، و اينكه بي‌خوابي شبكة پيام‌رساني التهاب در بدن را قوياً فعال مي‌كند، مي‌توان استفاده از اين مكمل را براي ورزشكاران در شرايط بي‌خوابي و پيش از فعاليت‌هاي شديد، توصيه كرد.