ارزيابي تحمل يخ‌ زدگي در ژنوتيپ هاي اميد‌بخش نخود با استفاده از صفات فيزيولوژيك و نشانگرهاي مولكولي

نخود يكي از مهم ترين گياهان تيره بقولات بوده و در جيره غذايي از اهميت زيادي برخوردار است. به‌منظور بررسي تنوع ژنتيكي، آزمايشي با 18 ژنوتيپ نخود در قالب طرح بلوك هاي كاملاً تصادفي اجرا شد. پس از خوگيري گياهان به سرما، تيمار يخ ‌زدگي در دماهاي 6-، 8- و 10- اعمال شد و دماي 50 درصد كشندگي (LT50) آن ها با تبديل پروبيت تعيين شد. قبل و بعد از مرحله خوگيري نمونه برگي برداشت و ميزان محتواي نسبي آب برگ، رنگيزه هاي فتوسنتزي، پرولين، قند محلول، درصد پروتئين، كاتالاز، پراكسيداز، پلي فنول اكسيداز و شاخص سبزينگي اندازه گيري شد. نتايج تجزيه واريانس صفات فيزيولوژيكي نشان داد كه تمامي صفات مورد بررسي به غير از ميزان كلروفيلa، كلروفيلb، و پلي فنول پراكسيداز، از نظر شرايط خوگيري در سطح 1 درصد با يكديگر تفاوت معني‌دار داشتند. در صفات كلروفيلa، كلروفيلb، و پلي فنول پراكسيداز از نظر شرايط خوگيري در سطح 5 درصد با يكديگر تفاوت معني‌دار داشتند. ارقام مورد بررسي از نظر صفات كلروفيلa، كلروفيل كل و شاخص سبزينگي داراي تفاوت معني‌دار بودند. در اثر متقابل شرايط × رقم نيز از ميان كليه صفات مورد بررسي كاتالاز و شاخص سبزينگي با هم تفاوت معني‌دار داشتند. ژنوتيپ 5 با كمترين مقدار LT50  (8.86-) و بالاترين درصد زنده‌ماني (%80‍) مقاوم ترين و ژنوتيپ 10 با بيشترين مقدار LT50 (3.57-) و كم ترين درصد زنده ‌ماني به همراه ژنوتيپ 15 حساس‌ترين ژنوتيپ ها به يخ زدگي شناخته شدند. به منظور ارزيابي تنوع ژنتيكي، DNA استخراج و با استفاده از 21 آغازگر مختلف ISSR مورد بررسي قرار گرفت. نتايج حاصل بيانگر وجود پلي ‌مورفيسم (چند شكلي) در ميان اين ارقام بود. در مجموع 101 نوار واضح توليد شد، كه از اين ميان 94 نوار چندشكل بودند. محتواي اطلاعات چند شكلي (PIC) در محدوده 0.332 (آغازگر 7) تا 0.049 (آغازگر16) بود. ميزان تنوع ژني بين 0.126 تا 0.977 متغير بود. تجزيه و تحليل كلاستر ژنوتيپ ها با استفاده از ضريب تشابه جاكارد و به روش UPGMA انجام شد و 18 ژنوتيپ گياه نخود در 3 گروه دسته‌بندي شدند.