بررسي تنوع گونه‌اي حلزون‌ها و ليسك‌هاي شرق استان تهران

پايش مستمر محيط زيست از اصول مهم مديريت و محور ارزيابي محيط زيستي به شمار مي آيد و نرم تنان يكي از نشانگرهاي زيستي كيفيت اكوسيستم مي باشند. بدين منظور اقدام به جمع‌آوري و شناسايي حلزون ها و ليسك هاي شرق استان تهران گرديد كه در طي آن با توجه به امكان دسترسي، تنوع زيستگاهي و تفاوت هاي ژئومورفولوژيكي بيش از ۳۲۵۱ نمونه از پنج خرداقليم جمع‌آوري و شناسايي شدند. تعداد زيادي از نرم تنان با استفاده از روش هاي متداول از جمله توري هاي نمونه گيري و جمع آوري مستقيم با دست از روي گياهان آب زي، زير چوب هاي پوسيده، درختچه ها و علف هاي هرز جمع آوري و با ثبت مشخصات جغرافيايي و اقليمي به آزمايشگاه انتقال داده شدند. سپس با مراجعه به كليدهاي شناسايي معتبر و معاينه مشخصات شكل‌شناسي، ۱۹ گونه متعلق به ۱۳ جنس از ۱۰ خانواده بر اساس خصوصيات مورفومتريك (شكل، اندازه، نقوش روي صدف، اپركول، دريچه صدف، راست‌گرد يا چپ‌گرد بودن صدف، محل قرارگيري سوراخ تنفسي، خط ميانه پشتي،؛ اندازه بدن، سوهانك، خط كليه و دستگاه توليدمثلي) شناسايي و تعيين نام شدند و مقايسه عكس‌ها و كليد شناسايي اين آرايه‌‌ها تهيه و بحث گرديد: Bithynia tentaculata (Linnaeus, 1758), Physella acuta (Draparnaud,1805), Lymnaea truncatula (Müller, 1774), , Lymnaea palusris (Müller, 1774) , Lymnaea pereger (Müller, 1774) , Lymnaea gedrosiana (Annandale and Prashad, 1919), Planorbis planorbis (Linnaeus, 1758), Gyraulus euphraticus(Mousson, 1874), Gyraulus convexiusculus (Hutton, 1849), Succinea putris (Linnaeus, 1758), Helicella krynickii (Krynicki, 1833), Helicella derbentina(Krynicki, 1836), Caucasotachea atrolabiata (Krynicki, 1833), * Monacha cartusiana (Müller, 1774), Oxychilus herzi (Boettger, 1889), Agriolimax agrestis=Deroceras reticulatum (Müller, 1774), *Theba pisana (Müller, 1774), Parmacella ibera Eichwald, 1841, Planorbis carinatus Müller, 1774 گونه‌هاي ستاره دار براي اولين بار جمع‌آوري و شناسايي شده و براي ايران گزارش جديد است. در اين بررسي، از ميان نمونه‌هاي جمع‌آوري‌شده، بزرگ ترين خانواده ها از نظر تنوع گونه اي خانواده Planorbidae با چهار گونه  (Planorbis planorbis, Gyraulus euphraticus, Gyraulus convexiusculus, Planorbis carinatus)   ، خانواده Lymnaeidae  با چهار گونه(Lymnaea truncatula, Lymnaea gedrosiana, Lymnaea palustris, Lymnaea pereger) و خانواده Helicidae  با چهار گونه Helicella krynickii, Helicella derbentina, Caucasotachea atrolabiata,    Theba pisana  است. بيش ترين و كم ترين تنوع گونه اي در ميان گونه هاي شناسايي شده به ترتيب با ۱۸ و ۵ گونه مربوط به ايستگاه هاي ۴ و  ۵ از مناطق مورد بررسي است. تمام نمونه ها همراه با كليه اطلاعات مكاني و زماني مربوطه، در موزه بخش تحقيقات جانورشناسي كشاورزي موسسه تحقيقات گياه پزشكي كشور موجود مي باشند.