ارزيابي وضعيت تيره شاه‌ پسنديان تعريف شده بر اساس فلورا ايرانيكا در محدوده ايران بر اساس صفات ريخت ‌شناسي و تشريحي

تيره شاه‌ پسنديان (Verbenaceae)، در حال حاضر متشكل از دو جنس Verbena و  Phylaدر مناطق مختلف ايران، بخصوص استان‌هاي شمالي است. محدوده اين خانواده در منابع قديمي در مقايسه با مطالعات كنوني، دچار تغييرات قابل توجهي شده است. به عنوان مثال، دو جنس Vitex و Clerodendrum نيز در منابع قبلي در اين خانواده تقسيم‌بندي شده‌اند. بر همين اساس، در اين پژوهش، با بررسي صفات ريخت‌شناسي و تشريحي برگ در 20 نمونه از جنس‌هاي Verbena، Phyla، Vitex و Clerodendrum به ارزيابي ارتباط بين اين جنس‌ها پرداخته شده است. بدين منظور 67 صفت كيفي و كمّي ريخت‌شناسي و تشريحي مورد بررسي قرار گرفتند. جهت تحليل‌ داده‌ها از نرم‌افزار R نسخه 4.3.1 استفاده شد. به منظور تحليل هم‌زمان داده‌هاي كمّي و كيفي از روش آناليز عاملي داده‌هاي تركيبي (FAMD) استفاده شد. نتايج حاصل از اين مطالعه حاكي از اهميت بالاي برخي صفات كمّي مانند طول آوند چوب رگبرگ اصلي، عرض بذر، طول خامه و قطر پهنك و برخي صفات كيفي شامل شكل سلول‌هاي اپيدرمي پهنك، موقعيت روزنه، نحوه قرارگيري دو بازوي پهنك نسبت به‌هم، نوع كرك‌پوش، شكل سلول‌هاي اپيدرمي رگبرگ اصلي، رنگ گلبرگ، تعداد دستجات آوندي در پهنك، ميزان تراكم كرك‌پوش، شكل حاشيه برگ و تعداد انشعابات ساقه در خوشه‌بندي جنس‌ها بود. به طوركلي، تحليل داده‌ها بيانگر جدايي كامل اين چهار جنس بود. بر اساس اين مطالعه و در انطباق با نتايج داده‌هاي تبارزايي، جدايي دو جنس Clerodendrum و Vitex از خانواده شاه‌پسند تأييد شد و تنها دو جنس Verbena و Phyla به عنوان جنس‌هاي بومي اين خانواده در ايران شناخته مي‌شوند.