بررسي تنوع فون لاروي و زيستگاه پشه‌هاي كولكس، مهمترين ناقل آربوويروس‌ها در جنوب شرق ايران

مقدمه: آربوويروس‌ها حدود نيم قرن است كه يك معضل مهم بهداشتي در ايران شناخته مي‌شوند. پشه‌هاي جنس كولكس ناقل اصلي اين ويروس‌ها هستند و جنبه‌هاي مختلف اين ناقلان شامل فونوتيك، مقاومت نسبت به حشره‌كش‌ها و پتانسيل شيوع عفونت به‌صورت متناوب از مناطق مختلف گزارش شده است. اين مطالعه با هدف تعيين فون و فراواني پشه‌ها در شهرهاي كرمان، گلباف، راين و سيرجان و اطراف استان كرمان از فروردين تا شهريور 1398 انجام شد.روش كار: جهت انجام اين مطالعه، 450 نمونه از لاروهاي پشه كولكس از مناطق مد نظر جمع‌آوري و با استفاده از كليدهاي شناسايي معتبر شناسايي شد. سپس، داده‌هاي مربوط به نوع زيستگاه لاروي شامل وضعيت آب، روشنايي، ارتفاع محل‌هاي پرورش طبيعي يا مصنوعي ثبت شد. در اين مطالعه توصيفي، بررسي اپيدميولوژي گونه‌هاي كولكس ارزيابي و شيوع اين گونه‌ها و مشخصات زيستگاه‌ها به‌صورت كمي ارائه شد.يافته‌ها: دو گونه جنس كولكس شاملCuliseta longiareolata  و  Culex quinquefasciatus شناسايي شدند كه درصد شيوع آنها به‌ترتيب 88/8  و 11/2 بود. بيشترين و كمترين دماي ثبت‌شده در زيستگاه‌هاي لاروها 16 تا 28 درجه سانتي‌گراد بود. از بين مناطق، شهر كرمان بيشترين شيوع لارو ها را داشت. كمترين ميزان دما در زيستگاه‌هاي لارو در شهرستان راين و بيشترين دما در سيرجان گزارش شد. شايع‌ترين زيستگاه جمع‌آوري لاروها مربوط به زيستگاه موقت بود.نتيجه‌گيري: اين مطالعه مي‌تواند  گزارش مقطعي از وضعيت فون غالب پشه كولكس، در كرمان در نظر گرفته شود و پايه‌گذار مطالعات بعدي از بعد مولكولي، شناسايي فون‌هاي مقاوم به حشره‌كش و همچنين پتانسيل انتقال اوليه و ادامه‌ چرخه عفونت‌هاي زئونوز باشد.