ارزيابي اثر زيستگاه‌هاي پيراموني جاده (بوم‌سامان‌هاي كشاورزي و غيركشاورزي) بر تلفات جاده‌اي حيات‌وحش و تحليل ديدگاه‌هاي رانندگان

برخورد وسايل نقليه با حيوانات در جاده رخدادي جهاني است و عمدتاً به دليل تخريب و تكه‌‌تكه‌كردن زيستگاه‌هاي حيات‌وحش اتفاق مي‌افتد. پژوهش حاضر بخشي از جاده‌ي بين‌المللي آسيايي در شرق ايران، استان خراسان رضوي، حدفاصل بين شهرهاي تايباد و تربت‌جام را به مدت سه ماه موردمطالعه قرار داده و هدف از آن، تحليل اثر زيستگاه‌هاي پيراموني جاده بر تلفات جاده‌اي حيات‌وحش، همچنين ارزيابي ديدگاه رانندگان در خصوص ماهيت و ميزان اين تلفات مي‌باشد. جامعه آماري پژوهش كليه رانندگان بين‌شهري تايباد بوده، ابزار جمع‌آوري داده‌ها شامل مشاهده مستقيم در دو نوبت صبح و عصر، اجراي پرسشنامه محقق‌ساخته و مصاحبه نيمه‌ساختاريافته بوده است. تجزيه‌وتحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS و آزمون‌هاي يومان ـ ويتني و رتبه‌اي اسپيرمن انجام پذيرفت و نتايج نشان دادند كه بيشترين تلفات حيات‌وحش در جاده مربوط به پستانداران كوچك نظير خارپشت ايراني و سنجاب زميني بوده ولي تلفات پستانداران بزرگ‌تر نظير روباه، شغال و حيوانات اهلي نيز به همراه پرندگان و خزندگان مشاهده گرديد. همچنين همبستگي معني‌داري بين ميزان تلفات در ماه‌هاي مختلف سال و زمان وقوع تلفات در نوبت‌هاي صبح و عصر، نيز بين تعداد تلفات و نوع زيستگاه پيراموني جاده مشاهده شد. يافته‌ها همچنين نشان دادند با تبديل اراضي پيرامون جاده به بوم‌سامان‌هاي كشاورزي، تلفات حيات‌وحش به‌طور معني‌داري كاهش مي‌يابد. در بخش پرسشنامه نيز مشخص گرديد رانندگان هيچ‌گونه آموزش رسمي و غيررسمي در خصوص حفاظت از حيات‌وحش عبوركننده از جاده دريافت نكرده، اما همدلي زيادي با حيوانات تلف‌شده يا آسيب‌ديده در حوادث دارند. آنان بيشترين علل تصادف را سرعت زياد، ترافيك جاده و كوچك بودن اندازه حيوانات ذكر كردند.