مؤلفه‏ هاي محيط‏ زيستي اثرگذار بر رفتار مصرف كودهاي شيميايي در ميان گوجه‏ فرنگي‏ كاران استان اردبيل

اين پژوهش با هدف كلي تعيين مؤلفه ‏هاي محيط‏زيستي اثرگذار (در قالب تئوري انگيزش حفاظت)، بر رفتار مصرف كودهاي شيميايي، توسط گوجه‏ فرنگي‏كاران استان اردبيل انجام شد. جامعه آماري تحقيق، شامل همه كشاورزان گوجه‎ فرنگي‏كار فعال و داراي كشت آبي در استان اردبيل بودند (1489=N). بر اساس جدول بارتلت و همكاران و به روش چندمرحله‏اي تصادفي با انتساب متناسب، حجم نمونه تعيين ‏شد (310=n). كشاورزان گوجه‏ فرنگي‏كار، از سه شهرستان به طور تصادفي و به تناسب جمعيت انتخاب شدند. رفتار مصرف كودهاي شيميايي، توسط تكنيك شاخص تركيبي برآورد شد. مطابق يافته‏ ها، غالب كشاورزان (41.61 درصد)، از كودهاي شيميايي در ميزان مصرف بالايي استفاده مي‏كردند. بيشترين ميزان اين بيش‏مصرفي (شاخص نسبت مقدار مصرف كود به مقدار مجاز مصرف)، مربوط به كود پتاس مايع بود. مطابق تحليل مدل ساختاري، بيشترين مسيرهاي تبيين‏ كننده رفتار مصرف كودهاي شيميايي، به ترتيب مربوط به مؤلفه‏ هاي قصد و نيت رفتاري (0.731)، هزينه پاسخ (0.543) و اثربخشي پاسخ (0.494) بود. آموزش و تشويق كشاورزان به استفاده از كودهاي جايگزين غيرشيميايي (كودهاي آلي، هيوميك اسيد يا ورمي كمپوست و غيره)، انجام آزمايش‏هاي دوره‏اي خاك، تعلق يارانه به كودهاي زيستي، برگزاري برنامه‏هاي روزمزرعه و بازديد كشاورزان از مزارع موفق در بكارگيري كودهاي زيستي مي‏تواند بر رفتار كاهش يا جايگزيني در استفاده از كودهاي شيميايي مؤثر باشد.