انگاره‌اي بر برنامه‌ريزي باغ- كتاب و دعوت‌كنندگي فضاي عمومي شهر با رويكرد ترويج فرهنگ كتاب‌خواني (مطالعه موردي: سبزه‌ميدان شهر زنجان)

افزايش شمار جمعيت انساني و نياز به توسعه فضاهاي فرهنگي و اجتماعي انساني از يكسو و لزوم ايجاد فضاهايي عمومي با هويت براي اين جمعيت از ديگر سو باعث توجه به مبحث هويت فرهنگي در قالب فضاهاي عمومي، طي دهه‌هاي اخير شده است. دراين‌بين پاتوق‌هاي فرهنگي (باغ –كتاب) به‌عنوان نهادي عمومي و فضايي حياتي در فرآيند توسعه فرهنگي و اجتماعي در عرصه فضاي شهري ايفاي نقش مي‌نمايند و امر كتاب و كتاب‌خواني و ميزان گرايش به مطالعه، امروزه يكي از شاخصه‌هاي توسعه و ارتقا شهر به شمار رفته و در سايه كتاب‌خواني پيشبرد اهداف فرهنگي و اجتماعي جامعه ميسرتر مي‌شود. با اين رهيافت نوشتار حاضر مي‌كوشد به امكان‌سنجي خلق باغ- كتاب (پاتوق فرهنگي) در فضاهاي عمومي شهر با رويكرد ترويج فرهنگ كتاب‌خواني در سبزه‌ميدان شهر زنجان بپردازد. روش‌شناسي اين تحقيق توصيفي- پيمايشي و به لحاظ هدف كاربردي بوده است. جهت بررسي ارجحيت شاخص ها در خلق باغ كتاب در سبزه‌ميدان شهر زنجان، تعيين وزن هريك از آنها و درنهايت مقدار سازگاري از مدل بهترين-بدترين استفاده‌شده است، سپس جهت بررسي چگونگي پياده سازي شاخص هاي ازلحاظ اهميت /عملكرد و مقدار تطابق آنها از روش (اهميت/عملكرد) استفاده‌شده است. نتايج نشان داد كه طراحي خلاقانه عناصر طبيعي با اختلاف زياد نسبت به ديگر فاكتورها با مقدار 14/0 رتبه اول را به خود اختصاص داده است و براي خلق اين فضا نسبت به ديگر شاخص‌ها داراي وضعيت ارجحيت بوده است. محيطي كه همچون كيفيت دل‌نشين باغ ايراني با تأثيرات رواني خود، اما با خوانشي متفاوت، حس مكان را غني سازد و بتواند با به‌كارگيري فضاهاي باز و انعطاف‌پذيري فضاهاي خلاق جمعي كه زمينه‌ساز پويايي اجتماعي و آموزش ناخودآگاه هستند، مكمل فضاهاي بسته كتابخانه در طرح باشد و در افقي دورتر با استفاده از فرصت‌هاي تفريحي، فرهنگي و توريستي با توجه به اهداف و چشم‌انداز طرح سبزه‌ميدان، به سياستي جهت تبليغ فرهنگ كتاب‌خواني و نمايش اهميت فرهنگ غني ايراني، به گردشگران نيز تبديل شود. انتظار مي‌رود از نظرات و ديدگاه‌هاي كاربران و مشاركت آنها استفاده شـود تا بتوان مكاني براي بروز فعاليت‌هاي اجتماعي، شـكل‌گيـري خاطرات جمعي و هويت بخشي به ساكنان ايجاد كرد.