تحليل رفتار حفاظتي باغداران شهرستان زنجان: توسعه‌اي بر مدل اعتقاد بهداشتي

حفظ و توسعه منابع انساني در محيط كشاورزي پرخطر، مستلزم رعايت اصول ايمني كشاورزي است. در اين راستا رفتار حفاظتي باغداران شهرستان زنجان با تأكيد بر نقش ميانجي مؤلفه‌هاي مدل اعتقاد بهداشتي و تبيين مسير شكل‌گيري رفتار حفاظتي از طريق تأثير دانش بر نگرش به‌عنوان هدف اين مطالعه انتخاب شده است. مطالعه ازنظر هدف كاربردي و به روش توصيفي همبستگي انجام شده است. جامعه موردمطالعه، باغداران شهرستان زنجان مي‌باشند. تعداد نمونه طبق فرمول كوكران 293 نفر محاسبه و نمونه‌گيري به روش طبقه‌اي چندمرحله‌اي انجام گرديد. اين پژوهش پيمايشي با استفاده از ابزار پرسشنامه اجرا شد كه روايي و پايايي آن بررسي و مورد تأييد قرار گرفت. نتايج اين مطالعه نشان داد باغداران پوشيدن لباس و كفش مناسب را به‌عنوان تجهيزات حفاظتي در حين كار با مواد شيميايي معمولاً موردتوجه قرار مي‌دهند، اما ساير تجهيزات حفاظت فردي مانند ماسك، كلاه، دستكش و عينك كمتر موردتوجه قرار مي‌گيرد. همچنين اگرچه باغداران دانش در حد متوسط تا كمي نسبت به رفتار حفاظتي دارند، اما بستر نگرشي نسبتاً خوبي در خصوص نياز به انجام اقدامات حفاظتي وجود دارد كه همين امر اجراي برنامه آموزشي و پذيريش آن را تسهيل مي‌كند. آزمون فرضيه‌هاي مطالعه نشان داد كه 41% از واريانس نگرش باغداران پيرامون رفتارهاي حفاظتي تحت تأثير دانش آنان شكل مي‌گيرد. همچنين تأثير نگرش بر تمامي مؤلفه‌هاي اعتقاد سلامت معني‌دار بوده و تقريباً نيمي از تغييرات حساسيت درك شده، شدت درك شده، منافع درك شده، خودكارآمدي و راهنماي عمل را تبيين مي‌كند. تحليل مسير حاكي از تبيين 58 درصد از تغييرات رفتار حفاظتي بر اساس مدل پيش‌بيني‌شده است؛ بنابراين آموزش مي‌تواند ضمن افزايش دانش و تأثير بر نگرش، درك باغداران از رفتارهاي حفاظتي را تحت تأثير قرار داده و زمينه را براي اجراي رفتارهاي ايمن فراهم نمود.